|
ISO 9001:2000 Kalite
Yönetim Sistemi: ISO9001:2000 Belgesi, ilgili
kuruluşun ürün veya hizmetlerinin uluslararası kabul görmüş bir yönetim
sistemine uygun olarak sevk ve idare edilen bir yönetim anlayışının
sonucunda ortaya konduğu ve dolayısı ile kuruluşun ürün ve hizmet
kalitesinin sürekliliğinin sağlanabileceğinin bir güvencesini belirler. |
Deneyimli
danışman ekibiyle profesyonel Hizmet sunar.
Kalite sistemleri denince ilk akla gelir.
Firmaların kurumsallaşma surecine katkı sağlar.
Firmaların performanslarını iyileştirmek için yol gösterir.
Firmalara kamu ve özel İhalelerde rekabet gücü sağlar. |
ISO 9001 Nedir?
ISO 9001:2000 Kalite Yönetim
Sistemi Nedir?
1-ISO 9000:2000'in Tarihsel Gelişimi
2-ISO 9000:2000 Standart Maddeleri
3-ISO 9001:2000 Kalite Terimleri
4-ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sisteminin Prensipleri
5-ISO 9001:2000 Başvuru Formu
İSO 9000 Kalite Güvence Sistemine bakıldığında 20 öğeği içermekte olduğu
ve bunların karışık bir yapı içerisinde dokümantasyon yoğunluğu
yarattığı gözlemlenir. Temelde ISO 9000 serisi toplam kaliteyi
hedeflemesine karşın bir yönetim sistemi modeli tanımı yapılmamıştır.
İşletmeler bu yapı içerisinde toplam kalite yönetimini
uygulamadıklarını, yalnızca üretim veya hizmetin nasıl yapıldığının
dokümantasyonu durumuna dönüştüğünü ifade etmektedirler. Temel çıkış
noktası toplam kalite yönetimi olan ISO 9000 ‘in bir revizyona ihtiyacı
olduğu görülmektedir.
Şubat 1999‘da ISO tarafından yayınlanan bir rapor ile ISO 9000 serisinin
2000 revizyonuna gidileceği ve bu revizyon içerisinde 1994 yılında
yayınlanan ISO 9002 ve ISO 9003 serilerinin çekileceği ifade
edilmektedir.
Bu revizyon içerisinde ISO 9001:2000 ve ISO 9004:2000 şeklinde iki
kategorinin olacağı belirtilmektedir. Buna göre:
ISO 9000:2000 : Kalite Yönetim Sistemi - Tanımlar ve Deyimler
ISO 9001:2000 : Kalite Yönetim Sistemi - Gereksinimler
ISO 9004:2000 : Kalite Yönetim Sistemi – Kılavuz
ISO 9001:2000 Sektörden bağımsız olarak her tür kuruluşu kapsamı içine
alan, üretim ve hizmette tutarlı bir çizgiye sahip olabilmek için
gerekli yöntemlerin tanımlandığı bir yönetim modelidir. Firmanın
organizasyonel yapısından müşterilerinin memnuniyet seviyesine, toplanan
verilerin analiz edilmesinden süreçlerin etkin yönetimine, iç
denetimlerden ürün tasarımına, satınalmadan satışa kadar pek çok noktada
kalite yönetim sistem koşullarını belirler. Farklı ülkelerde veya
bölgelerde benzer teknolojiler için geliştirilen farklı standardlar
zaman zaman "ticaret için teknik engel" olarak kullanılmaktadır. İşte
ISO'nun günümüzdeki en önemli işlevi ISO 9000 kalite yönetim
standardları ve diğer ürün standardları gibi uluslararası kabul görmüş
standardlar hazırlayarak, ticaretin önündeki bu tip teknik engelleri
ortadan kaldırmaktır.
ISO 9000:Organizasyonların müşteri memnuniyetinin artırılmasına yönelik
olarak kalite yönetim sisteminin kurulması ve geliştirilmesi konusunda
rehberlik eden ve ISO tarafından yayınlanmış olan bir standartlar
bütünüdür.
ISO 9001:Kalite Yönetim Sistemlerinin kurulması esnasında uygulanması
gereken şartların tanımlandığı ve belgelendirme denetimine tabi olan
standarttır. Verilen belgenin adıdır.
ISO 9001:2000:ISO 9000 Standardı, her 5 yılda bir ISO tarafından gözden
geçirilmekte ve uygulayıcıların görüşleri ve ihtiyaçlar doğrultusunda
gerekli revizyonlar yapılarak yeniden yayınlanmaktadır. 2000 rakamı, bu
revizyonun 2000 yılında yapılıp, yayınlandığını gösterir versiyonudur.
ISO 9001:2000 belgesi ürün/hizmetin kendisine değil, onu üreten sistemin
tamamına yöneliktir. Bir benzetiş ile ISO 9001 denetimi, yemeğin
lezzetli olmasının değil, mutfağın lezzetli ve temiz yemek yapmak için
uygun olmasının denetlenmesi demektir.
ISO 9000 Belgesi, ilgili kuruluşun ürün veya hizmetlerinin uluslararası
kabul görmüş bir yönetim sistemine uygun olarak sevk ve idare edilen bir
yönetim anlayışının sonucunda ortaya konduğu ve dolayısı ile kuruluşun
ürün ve hizmet kalitesinin sürekliliğinin sağlanabileceğinin bir
güvencesini belirler
ISO International Organization for Standardization'un ismidir;
uluslararası standardizasyon örgütünün oluşturduğu kalite yönetim
standardını simgeler.
Kalite Yönetim Sistemi konusunda ISO 9000 Kalite Sistem Standartları
1987 yılında yayımlandığı tarihten itibaren en fazla ilgiyi ve uygulama
alanını bulan uluslararası bir standart ve kılavuz haline gelmiştir.
ISO 9000 Kalite Standartları Serisi, etkili bir yönetim sisteminin
nasıl kurulabileceğini, dokümante edilebileceğini ve sürdürebileceğini
göz önüne sermektedir.
ISO 9001:2000 Belgesi, ilgili kuruluşun ürün veya hizmetlerinin
uluslararası kabul görmüş bir yönetim sistemine uygun olarak sevk ve
idare edilen bir yönetim anlayışının sonucunda ortaya konduğu ve
dolayısı ile kuruluşun ürün ve hizmet kalitesinin sürekliliğinin
sağlanabileceğinin bir güvencesini belirler.
ISO 9001:2000 Belgesi, etkin kalite yönetim sistemini tanımlayan bir
standarttır. Kuruluş bu standardın şartlarını sağladığında ISO 9001:2000
belgesini almaya hak kazanır
ISO 9001:2000 Belge, kuruluşun ürün ve hizmetlerinin uluslararası kabul
görmüş bir standarda uygun olarak üretildiğini gösterir. Standart
merkezi İsviçre’nin Cenevre Kenti’nde yer alan ve 90’dan fazla ülkenin
üye olduğu Uluslararası Standardizasyon Örgütü (International
Organization of Standardization-IOS) tarafından geliştirilmiştir.
Belgelendirme şirketlerini yetkilendirme yetkisi üye ülkelerin
akreditasyon kurullarına verilmiştir. Türkiye’deki akreditasyon yetkisi
TÜRKAK'a verilmiştir.
1- ISO 9000:2000'in Tarihsel Gelişimi
Kalite standartları bir çok farklı şekilde yorumlanarak çok eski
tarihlerden beri varolmakla beraber, gerçek anlamda ilk ortaya
çıkışları, II. Dünya Savaşı’na rastlar. Amerikan ordusu, II. Dünya
Savaşı sırasında, ordu için yaptığı malzeme satın alımlarında, belli
kalite düzeyini tutturabilmek ve satın alınan malzemelere bir standart
getirebilmek amacı ile standartlar konusundaki çalışmaları başlatmıştır.
Sonunda ortaya, Amerikan Askeri Standartları (US Military Standarts)
çıkmış, bu standartlarla birlikte istatistiksel kalite kontrol sistemi
de gelişmiştir.
1970’li yıllarda, kalitesi yüksek Japon ürünlerinin Amerikan pazarına
girmesi ve tüketicilerin, daha kaliteli olduğuna karar verdikleri bu
ürünlere yönelmesi, ABD endüstri devleri arasında ve devlette büyük bir
telaşa neden olmuş, Japonların “Daha Kaliteliyi Daha Ucuza Alın”
yaklaşımlarının sonucu, gerçekten de belli başlı büyük Amerikan
şirketleri zor günler yaşamışlardır. Japon sanayi çıkartmasının ilk şoku
atlatılır atlatılmaz, tüm büyük şirketler ve devlet, daha önce pek önem
vermedikleri, araştırma bütçelerini kıstıkları ve bu nedenle ülkeyi bile
terk etmelerine neden oldukları eski kalite liderleri Deming, Juran ve
Feigenbaum’a başvurmuşlardır.
II.Dünya Savaşı’nı takiben çok büyük bir ekonomik açmaza düşen
Japonya’da, 1950’li yılların başından itibaren, Amerikan Askeri
Standartlarını oluşturan ve uygulatan Walter Shewhart’ın öncüsü olduğu,
İstatistiksel Kalite Kontrol teknikleri uygulanmaya başlanmıştır.
Japonya’da geniş uygulama alanı bulan bu teknikler, Deming ve Juran
tarafından daha da geliştirilerek kapsamları genişletilmiş, Japonların
kalite devrimini yaratmasını sağlamıştır.
Amerika Birleşik Devletleri’nde özellikle otomotiv sektöründe düşülen
sıkıntı, bu sektör şirketlerini toplam kalite yönetimi felsefesini
uygulamaya itmiş, bu felsefenin temeli olan “Müşteri Kraldır” ilkesini,
şirket çapında büyük değişiklikler yapmayı göze alarak uygulamaya
geçmişlerdir. Bazı büyük otomotiv şirketleri, Deming, Juran ve diğer
kalite liderlerinin prensipleri üzerine kurulu olan Sürekli Kalite
İyileştirme (Continuous Quality Improvement) yöntemini benimseyince,
ABD’de değişim rüzgarlarının estiği hissedilmeye başlamıştır.
“Kaliteli Girdi = Kaliteli Çıktı” ilkesi uyarınca, büyük şirketler,
kendilerine hammadde ve yarı mamul malzeme sağlayan daha küçük
şirketleri kalite konusunda zorlamaya başlamışlar; ana müşterilerini
kaybetme riski yaşayan bu şirketler de kendi taşeronlarını zorlayarak,
kalite sistemini, yuvarlandıkça büyüyen bir kartopu gibi, en küçük
imalatçılara kadar yaymışlardır.
Amerika Birleşik Devletleri’nde bu gelişmeler yaşanırken, Avrupa
Topluluğunun temelini atan 12 Avrupa ülkesi de, aralarındaki mal
alışverişini arttırabilmek için topluluğun ortak standartlarını
oluşturma çalışmalarına başlamışlar, böylece temelde prensipler aynı
olan, ancak farklı biçimlerde uygulanan kalite ve denetim standartları
ortaya çıkmıştır. Amerika, Avrupa ve Uzakdoğu ülkeleri arasındaki
standart farklılıkları, Uluslararası Standartlar Organizasyonu (International
Standards Organization - ISO) içinde bir grup kurularak, ortak
standartlar oluşturma çalışmalarına yol açmıştır. TC 176 (Technical
Committee 176) adlı bu komite, bütün firmalar için, geniş çaplı kalite
standartlarını belirleyerek, ne sadece üstün teknoloji sahibi dev
şirketlerin elde edebileceği kadar katı ve pahalı, ne de herhangi bir
firmanın çaba göstermeksizin elde edeceği kadar kolay olmayan ve dünya
çapında geçerli olan ISO 9000 serisi standartları meydana getirmiştir.
Standard ilk olarak 1987 yılında Kalite Güvence Sistem Standardı olarak
yayınlanmıştır. Bu aşamada standart 3 alt standarttan oluşmaktaydı: ISO
9001, ISO 9002, ISO 9003. Kurumlar faaliyet kapsamları doğrultusunda bu
3 standarttan birisini uygulayarak, denetime girmekteydiler.
Standardın bu versiyonu, ağırlıklı olarak doğru üretim ve hata yakalama
konularına odaklanmıştır.
Standard ilk olarak 1994 yılında revizyona uğramış ve yeniden Kalite
Güvence Sistem Standardı olarak yayınlanmıştır. Bu aşamada standart yine
3 alt standarttan oluşmaktaydı: ISO 9001, ISO 9002, ISO 9003. Kurumlar
faaliyet kapsamları doğrultusunda bu 3 standarttan birisini uygulayarak,
denetime girmekteydiler. Standardın bu versiyonu, önceki versiyondaki
konulara ilave olarak hata önleme konusuna da odaklanmıştır.
Standard son olarak 2000 yılında revizyona uğramış ve bu sefer Kalite
Yönetim Sistem Standardı olarak yayınlanmıştır. Belgelendirmeye esas
teşkil eden sadece ISO 9001:2000 standardı mevcuttur. ISO 9002, ISO 9003
artık güncelliğini yitirmiş standartlardır. Ancak ana standart olan
ISO9001:2000'i destekleyen ISO 9000, ISO 9004, ISO 19011 gibi klavuz
standartlar da ISO tarafından yayınlanmıştır. Kurumlar, faaliyet
kapsamları ne olursa olsun sadece ISO 9001 standardını uygulamakta ve bu
belgeyi almaktadırlar.
Fakat belgelendirmeye tabi tutulan faaliyetler ve standardın hariç
tutulan maddeleri, alınacak olan belgenin üzerinde tanımlanabilmektedir.
Standardın bu versiyonu, önceki versiyonlardaki konulara ilave olarak
sürekli iyileşme ve verimliliğin arttırılmasını hedefleyen proses veya
süreç tabanlı, müşteri odaklılığı daha ön planda tutan bir yönetim
modeli sunmaktadır.
Bugün, ISO 9000 serisi standartlar, hemen hemen her ülkenin kendi diline
çevrilmiş ve uygulanır haldedir. Bölgesel standart örgütlerinden Avrupa
Standardizasyon Komitesi (CEN, European Committee for Standardization)
ve Avrupa Elektroteknik Standardizasyon Komitesi (CENELEC, European
Committee for Electrotechnical Standardization) bu standartları EN ISO
9000, Amerikan Standartlar Komisyonu (COPANT, Pan American Standards
Commission) COPANT-ISO 9000, Afrika Standartlar Bölgesel Örgütü (ARSO,
African Regional Organization for Standardization) de ARS 9000 olarak
uyarlamışlardır. Dünyadaki seksenden fazla ülke de ISO 9000
standartlarını kendi ulusal standartları olarak benimsemişlerdir.
Örneğin İngiltere’de BS EN ISO 9000, Almanya’da DIN EN ISO 9000, ABD’de
ANSI/ASQC Q9000, Fransa’da NF EN ISO 9000, Danimarka’da DS/EN 9000,
Japonya’da JIS Z 9900, Kanada’da CAN/CSA-ISO 9000 ve Türkiye’de TS-ISO
9000 olarak anılmaktadır.
1.KAPSAM
2.ATIF YAPILAN STANDARDLAR
3.TERİMLER VE TARİFLER
4.KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ
4.1 GENEL ŞARTLAR
4.2 DOKÜMANTASYON ŞARTLARI
5.YÖNETİM SORUMLULUĞU
5.1 YÖNETİMİN TAAHHÜDÜ
5.2 MÜŞTERİ ODAKLILIK
5.3 KALİTE POLİTİKASI
5.4 PLANLAMA
5.5 SORUMLULUK, YETKİ VE İLETİŞİM
5.6 YÖNETİMİN GÖZDEN GEÇİRMESİ
6.KAYNAK YÖNETİMİ
6.1 KAYNAKLARIN SAĞLANMASI
6.2 İNSAN KAYNAKLAR
6.3 ALT YAPI
6.4 ÇALIŞMA ORTAMI
7.ÜRÜN GERÇEKLEŞTİRME
7.1 ÜRÜN GERÇEKLEŞTİRMENİN PLANLANMASI
7.2 MÜŞTERİ İLE İLİŞKİLİ PROSESLER
7.3 TASRIM VE GELİŞTİRME
7.4 SATIN ALMA
7.5 ÜRETİM VE HİZMETİN SAĞLANMASI
7.6 İZLEME VE ÖLÇME CİHAZLARININ KONTROLÜ
8.ÖLÇME, ANALİZ VE İYİLEŞTİRME
8.1 GENEL
8.2 İZLEME VE ÖLÇME
8.3 UYGUN OLMAYAN ÜRÜNÜN KONTROLÜ
8.4 VERİ ANALİZİ
8.5 İYİLEŞTİRME
3-ISO 9001:2000 Kalite Terimleri
Kalitenin: Kalite, bir ürün veya hizmetin belirlenen veya olabilecek
ihtiyaçları karşılama kabiliyetine dayanan özelliklerin toplamıdır. (ISO
9001:2000)
Yapısal özellikler takımının şartları yerine getirme derecesi.
Kullanıma uygunluktur.(Dr.J.M.JURAN)
Şartlara uygunluktur.(P.B.CROSBY)
Kalite Politikası: Kalite ile ilişkili olarak üst yönetim tarafından
resmi olarak formüle edilen şirketin yönelişini ve toplam hedefleri
gösteren ifadedir.
Kalite Yönetimi: Bir organizasyonun yönetilmesi ve kontrolü için
koordine edilmiş faaliyetlerdir.
Kalite Hedefleri: Kalite ile ilişkili olarak istenen veya amaçlanan
şeyler
Kalite hedefleri SMART Olmalıdır.
S : Specified / belirli, ilgili bölüm ve proses için
M: Measurable / Ölçülebilir
A : Achievable / Ulaşılabilir
R : Real / Gerçekçi
T : Timing / Zamana bağlı
Kalite Planlaması: Kalite Yönetiminin, kalite hedeflerinin belirlenmesi
ve bu hedeflerin karşılanması için gerekli operasyonel proses ve ilgili
kaynakların temini konusunda odaklanmış bir parçasıdır.
Kalite Kontrol: Kalite şartlarının karşılanmasına odaklanmış kalite
yönetiminin bir Parçasıdır.
Kalite Güvence: Kalite şartlarının karşılandığı güvencesi vermeye
odaklanmış kalite yönetiminin bir parçasıdır.
İyileştirme: Kuruluşun kalite şartlarını karşılama kabiliyetinin
artırılmasına odaklanmış kalite yönetiminin bir parçasıdır.
Çalışma Ortamı: İşin yapıldığı ortam şartları.
Denetim Kriteri: Referans olarak belirlenen politika, prosedür ve
gereklilikler.
Ürün: Prosesin bir Sonucu ( Not: Dört Genel Ürün Kategorisi: )
§ Donanım
§ Yazılım
§ Servisler
§ İşlenmiş Malzemeler veya tüm bunların kombinasyonu.
Şartlar: Belirlenen, Genel olarak istenen veya yasal ihtiyaç ve
beklentiler. Ürün, sistem veya müşteri ile ilişkili olabilir.
Belirlenmiş şartlar yazılı hale getirilmiş olandır. Şartlar değişik
kaynaklar tarafından ortaya konmuş olabilir.
Düzeltici Faaliyet: Belirlenen bir uygunsuzluğun ana sebebini ortadan
kaldırmak ve tekrarını engellemek için yapılan faaliyet.
Önleyici Faaliyet: Potansiyel bir uygunsuzluğun ( henüz ortaya çıkmamış
) sebebini ortadan kaldırmak için yapılan faaliyet.
Standart Dışı İzin: Şartlara uymayan ürünlere çıkış izni verme.
Serbest Bırakma: Prosesin bir sonraki aşaması ile devam etmek için
verilen izin
Gözden Geçirme: Belirlenen hedefleri gerçekleştirmek için oluşturulan
konuların uygunluğunu ve etkinliğini tespit için gerçekleştirilen
faaliyetler.
Doğrulama: Belirlenen şartların karşılandığını gösteren objektif
delillere dayalı olarak teyit işlemi.
Geçerli Kılma: Gerçek delillerin incelenmesi sonucunda istenen amaca ve
uygulamaya dönük gerekliliklerin karşılandığının teyit edilmesi.
Gerçek Delil: Bir şeyin bulunduğunu ve gerçek olduğunu gösteren bilgi
veya veriler.
Uygunsuzluk: Gerekliliklere uymama
Proses: Girdileri çıktılara dönüştüren ve birbirleri ile ilişkili veya
etkileşen faaliyetler dizisi
Verimlilik: Elde edilen sonuç ile kullanılan kaynaklar arasındaki
ilişki.
4-ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sisteminin Prensipleri
Bir kuruluşu başarılı bir şekilde çalıştırmak için, kuruluşu sistematik
ve şeffaf bir şekilde yönetmek ve kontrol etmek gerekir. İstikrarlı
Başarı, ilgili tarafların ihtiyaçları ele alınırken, performansı sürekli
olarak iyileştirme ve geliştirmeye yönelik tasarlanan bir yönetim
sisteminin uygulanmasından ve sürdürülmesinden geçer.
ISO 9001:2000 standardı bütün dünyada kalite yönetim sistemi modeli
olarak uygulanmakta olan bir uluslararası standarttır ve 8 Kalite
Yönetim Prensibine dayanmaktadır.
§ Müşteri Odaklılık: Şirketler müşterileri ile varolduklarına göre
onların şimdiki ve gelecekteki ihtiyaçlarını anlayarak beklentilerinin
de ötesinde hizmet verme anlayışı benimsenmelidir.
§ Liderlik: Şirket hedeflerine ulaşmak için gereken iç dinamikleri
yaratmak ve şirket çalışanlarına yön göstermek için yönetimin
liderliğine ihtiyaç vardır.
§ Çalışanların Katılımı: Kuruluşun tüm kademelerinde çalışanlar şirketin
özünü oluşturur ve tam katılımları varolan yeteneklerinin şirket
yararına kullanılmasını sağlar.
§ Proses Yaklaşımı: İstenen sonuçlara ulaşabilmek için faaliyetler ve
kaynakların proses olarak yönetilmesi gereklidir.
§ Yönetimde Sistem Yaklaşımı: Birbiriyle bağlantılı proseslerin bir
sistem olarak ele alınması verimliliğe katkı sağlar ve amaca ulaşmayı
kolaylaştırır.
§ Sürekli İyileştirme: Şirketin her alanda performansının artırılması
kuruluşun daimi hedefi olmalıdır.
§ Verilere Dayalı Karar Verme: Etkin kararlar, verilerin ve somut
bilgilerin analizine dayandırılmalıdır.
§ Karşılıklı Yarara Dayalı Tedarikçi İlişkileri: Bir kuruluş ile
tedarikçileri birbirine bağlıdır ve ancak karşılıklı bir yarar ilişkisi
her iki tarafa artı değer getirir.
ISO 9001:2000 birçok kuruluş için ticarette kapıları aralayan bir belge
olmanın yanı sıra kuruluşa birçok katkı sağlayan bir yönetim modelidir.
ISO 14001
Ürünün, hammaddeden başlayıp nihai ürün haline getirilerek müşterilere
sunulmasına kadar geçen sürecin her aşamasında çevresel faktörlerin
belirlenmesi ve bu faktörlerin gerekli muayeneler ve önlemler ile
kontrol altına alınarak çevreye verilen zararın en aza indirilmesini
sağlayan bir istemin kurulmasını tarif eden ve Uluslararası Standartlar
Organizasyonu tarafından yayınlanmış olan standartlar serisidir.
ISO 14001 bir ürün standardı değil sistem standardıdır ve ne
üretildiğinden ziyade, nasıl üretildiği ile ilgilenir. Çevre
performansının izlenmesi ve sürekli iyileştirilmesi temeline dayanır.
Çevre faktörlerine ilişkin olarak ilgili mevzuat ve kanunlar tarafından
tanımlanmış koşullara uymayı şart koşar
ISO 14000 Çevre Yönetim Sistemi Standardı'nın hazırlanması ilk olarak
1992 yılının haziran ayında Rio'da yapılan dünya zirvesinde alınan
kararlara ve Rio Sözleşmesi'nde yer alan prensiplere dayanmaktadır.
Rio'da yapılan dünya zirvesinden yaklaşık 1 yıl sonra, 1993 yılında ISO
tarafından, uluslararası çevre yönetim standartlarını hazırlamak üzere,
yaklaşık 50 farklı ülkenin temsilcilerinden oluşan bir teknik komite
kuruldu. Bu komitenin çalışmaları sonucunda, 1996 yılı eylül ayında ISO
14001 Çevre Yönetim Sistemi standardı yayınlanarak hayata geçirildi.
Halen ISO 14000 standardının uygulaması gönüllülük esasına dayanmakla
birlikte, yakın bir gelecekte gerek toplumun, gerek uluslararası
kuruluşların ve gerekse devletlerin zorlaması ile standardın zorunlu bir
uygulamaya dönüşeceği tahmin edilmektedir
ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi Nedir?
İsletmelerin çevreye verdikleri veya verebilecekleri zararların
sistematik bir şekilde azaltılması ve mümkün ise ortadan
kaldırılabilmesi için geliştirilen yöntem sistemine “Çevre Yönetim
Sistemi” adi verilir. Ürünün, hammaddeden başlayıp nihai ürün haline
getirilerek müşterilere sunulmasına kadar geçen sürecin her aşamasında
çevresel faktörlerin belirlenmesi ve bu faktörlerin gerekli muayeneler
ve önlemler ile kontrol altına alınarak çevreye verilen zararın en aza
indirilmesini sağlayan bir sistemin kurulmasını tarif eden ve
Uluslararası Standartlar Organizasyonu tarafından yayınlanmış olan
standartlar serisidir (ISO 14000 Çevre Yönetim Sistemi Standardı).
ISO 14000 bir ürün standardı değil sistem standardıdır ve ne
üretildiğinden ziyade, nasıl üretildiği ile ilgilenir. Çevre
performansının izlenmesi ve sürekli iyileştirilmesi temeline dayanır.
Çevre faktörlerine ilişkin olarak ilgili mevzuat ve kanunlar tarafından
tanımlanmış koşullara uymayı şart koşar.
ISO 14000’in Yararları
Çevresel performansın arttırılması (hedeflerle yönetim) sağlanır
Maliyetlerden tasarruf sağlanır
Firma saygınlığının ve Pazar payının artması, rekabet gücü artar
Verimliliğin geliştirilmesi gerçekleştirilir.
Kredi, vergi, sigorta avantajlarından yararlanılır.
Şirket faaliyetlerinin çevreye olan etkisi ve çevre riskleri
belirlenerek kontrol edilebilir ve bu sayede çevreyi olumsuz etkileyen
unsurlar azaltılır.
Çevre etkilerinden kaynaklanan maliyetler düşer.
Çevre ile ilgili yasalara ve mevzuata uyum sağlanır.
Acil durumlarda meydana gelebilecek çevre etkileri azaltılır veya
tamamıyla ortadan kaldırılır.
Yasal kurumlara karşı, mevzuat ve yönetmeliklere uyulduğu dökümante
edilmiş çevre yönetim sistemi ve ISO 14001 Belgesi ile gösterilebilir.
Gerek ulusal, gerekse uluslararası arenada tanınmışlık sağlanarak
kuruluşa prestij kazandırır.
Şirket personeline verilen eğitimler sayesinde çalışanlarda çevre
bilinci artar.
Çevreye zarar vermeyen bir isletmede çalışmak, çalışanları motive eder.
Tüketicinin çevre ile ilgili beklentilerine cevap verilir ve bilinçli
tüketicilere erişebilme ve onları kazanma şansı artar.
Kaynakları etkin kullanılır (enerji, su vb. tasarrufu sağlanır).
Çevreye bırakılan artıklar azalır.
TS EN ISO 13485:2003 NEDİR?
TIBBİ CİHAZ ÜRETİCİLERİ İÇİN KALİTE SİSTEMLERİ
TS-EN-ISO 13485:2003 standardı TS-EN-ISO 9001:2000 standardı temel
alınarak oluşturulmuş, Tıbbi cihazlar için özel şartlar içeren uluslar
arası bir standarddır.
Bu standard, tıbbi cihazlar sağlama ve tutarlı olarak müşteri
ihtiyaçlarını ve tıbbi cihazlar ile ilgili hizmetlere uygulanabilir
mevzuat şartlarını karşılama kabiliyetini kanıtlaması gereken bir
kuruluş için kalite yönetim sistemi şartlarını kapsar. Bu standardın
temel amacı, kalite yönetim sistemleri için uyumlaştırılmış tıbbi cihaz
mevzuatı şartlarını kolaylaştırmaktır.
TS-EN-ISO 13485:2003 standardı 13485’in son versiyonu olup, 9001:2000
proses yaklaşımı modelini esas almaktadır. ISO 13485:1996 ve 13488:1996
bu standardın proses yaklaşımını esas almayan eski modelleridir.
ISO 13485:1996 : ISO 9001:1994’ ü
ISO 13488:1996 : ISO 9002:1994’ ü
esas alınmaktadır.
TSE 13485: 2003 versiyonuna göre belgelendirme hizmeti sunmakta olup bu
sistemin kurulmasında izlenecek yol;
1. Standard Eğitiminin Alınması
2. Çalışma Ekibinin ve Stratejilerinin belirlenmesi
3. Kalite El Kitabının Oluşturulması
4. Destek Prosedürlerinin Oluşturulması
5. Sistemin Uygulanması
6. Belgelendirme için Başvuru
7. BELGELENDİRME TETKİKİ
TS 13485:2003 Tıbbi Cİhaz Üreticileri için Kalite Sistemleri hizmetleri
Mevcut durumun analizi
Süreçlerin tespiti
Kritik Kontrol Noktalarının tespiti
Proje Yöneticisi ve Ekibini tespiti
ISO 13485 Standart eğitimi
İç kalite denetçiliği eğitimi
Doküman gözden geçirme
Denetim öncesi hazırlıkların gözden geçirilmesi
ISO 22000 HACCP GIDA GÜVENLİĞİ SİSTEMİ MEVZUAT
AÇILIMI
HACCP BELGESİ, ISO 22000 HACCP, Gıda Güvenlik
Sisteminin konusu gıda maddelerinde tüketim esnasında meydana
gelebilecek kötü etkilerin veya gıda kaynaklı tehlikelerin tespiti ve
bertaraf edilmesidir. Gıda güvenliği tehlikeleri ile lgili konular gıda
zincirinin herhangi bir basamağında ortaya çıkabilir, bu nedenle de gıda
zinciri boyunca etkin bir kontrolün gerçekleştirilmesi önemlidir.
Dolayısıyla, gıda güvenliği gıda zincirinde yer alan tüm birimlerin
etkin kontrolü ile sağlanan bir olgudur, ISO 22000 HACCP GIDA GÜVENLİĞİ;
dünyanın her tarafında sağlıklı güvenli gıda üretilmesini, tüketicinin
sağlıklı gıda temin etmesini sağlamak amacıyla düzenlenmiş bir
standarttır. ISO 22000 Standardı, gıda güvenliği için tehlike
oluşturabilecek durumları belirler ve bunlar için sorumluluk
yükümlülükler getirir ISO22000 prensiplerine uygun bir HACCP Sistemi
oluşturulması, Bir HACCP yönetim sistemi kurulması, sağlıklı üretim
uygulamaları Tedarik zinciri içinde doğrudan etkileşimli iletişim.
Bahçede çiftçiden, taşıma ve depolamalara, toptancı gıda satıcıları ve
perakendecilere onların tedarikçilerine kadar üreticiden tüketiciye
ortak olması hedeflenmiştir. Standardın, büyüklük gözetmeksizin geniş
kapsama alanı olduğundan aktif bir yapıya sahiptir. ISO 22000, standardı
uygulamak isteyen firmalar öncelikle prensipleri belirlenmiş bir HACCP,
sistemi kurarak tüm prosesleri için riskleri tanımlamış olmalıdırlar.
Bunlar aynı zamanda geçerli sağlıklı üretim uygulamaları,sektöre ait
yasal gereklilikler ve kelite yönetim sistemi kurulmalıdır
ISO 22000, kapsamın dsa ISO / TS 22004, kılavuz standardı oluşmuştur
Tüketicide gıda kaynaklı hastalıklar oluşmaması için tüketici ve alıcı
firmaların-ülkelerin güvenli gıda talep etmeleri nedeniyle ISO 22000
HACCP, Tehlike analizi ve Kritik Kontrol üniteleri tabanlı gıda
güvenliği yönetim sistemleri günümüzde giderek yaygınlaşmaktadır
ISO 22000 HACCP ISO (International Standart Organisation) tarafından
hazırlanan ve 2005 yılı Eylül ayında yayınlanan ISO 22000 standardı,
birçok ülke tarafından yayınlanan HACCP, standartların yerini alabilecek
Dünya’da ISO 9001, gibi kabul edilebilecek bir standart olması
öngörülmektedir. HACCP belgeli firmalar ISO 22000 HACCP, belgesine geçiş
yapabileceklerdir ISO 22000 Akreditasyonu ve Belgelendirilmesi ISO
22000:2005 standardına dayalı olarak gıda güvenliği yönetim sistemi
belgelendirilmesi uluslararası belgelendirme kuruluşları tarafından
Ocak-Şubat 2006 tarihinden itibaren yapılmaya başlanmıştır.. TURKAK’ın ISO
22000 belgesi vermek üzere hangi belgelendirme kuruluşlarına yetki
vereceğini zaman gösterecekse de uluslararası belgelendirme kuruluşları
yabancı akreditasyon kuruluşları onayı ile akredite belge vermeye
başlayacaklardır.
ISO 22000, tek başına kurulabilmektedir. ıso 9001'in kurulması zorunlu
değildir. ISO 22000, diğer HACCP BELGESİ standartları gibi belgelendirme
amacıyla kullanılmak üzere yayınlanmış olup firmadaki, ıso 9001, ISO
14001 gibi diğer yönetim sistemleri ile entegre kurulabilmektedir.
Entegrasyonu kolaylaştırmak için ISO 22000’in madde sıralaması ISO
9001’e benzetilmiştir. Kapsam Dışı Ürün/Tesis ISO 22000, HACCP’de
olduğu gibi üretim hatları bazında belgelendirme imkanı vermektedir Bir
ünitede üretilen tüm ürünlerin kapsam içinde değerlendirilmesi gerekir.
Ancak depo gibi tüm ortak kullanım alanları, ISO 22000, kapsamı içinde
olmalıdır. ISO 22000 BELGESİ gıda zincirindeki (girdi temini, üretim,
dağıtım) boyunca mevcut ve potansiyel tehlikelerin tehlike analizi ile
belirlenmesi, kontrol önlemlerinin belirlenmesi, uygulanmasını,
izlenmesini, sonuçlarının değerlendirilmesini ve analizini,
iyileştirilmesini ve iç ve-dış şartlardaki değişiklikler doğrultusunda
güncellenmesini talep eder. Şu ana kadar TSE 13001, DS 3027, HACCP
BELGESİ, standartlarında ön koşullara ait kontrol önlemleri ve bunların
izlenmesi ve değerlendirilmesi konusu tetkiklerde gündeme gelmemekte
idi.Ayrıca ilk defa bir HACCP BELGESİ gıda güvenliği yönetim sistemi
standardında bu kadar açık bir şekilde iki çeşit kontrol önlemi olduğu
ifade edilmektedir; ISO 22000 HACCP’ten farklı olarak, tamamen firma
dışı uzmanlarca geliştirilmiş gıda güvenliği yönetim sisteminin (HACCP
BELGESİ, plan ve ön koşul programlarının) uygulanmasına, doğrulanma
faaliyetlerinin tümümün veya bir kısmının firma dışı uzmanlarca
yapılmasına imkan vermektedir.. ISO 22000 BELGESİ, genel gıda hijyen
kuralları ile sektöre özgü iyi üretim uygulamalarına atıf yapmaktadır.
ISO 22000 BELGESİ , GGYS'nin kurulması, uygulanması, güncellenmesi için
iç iletişim yanında dış iletişimin şartı getirilmiştir. ISO 22000
BELGESİ, Tehlikelerin değerlendirilmesinde risk analizi yapılması talep
edilmektedir. ISO 22000, Tehlikelerin ön koşul programları KKN kontrolü
talep edilmektedir. ISO 22000 BELGESİ, ön koşulların yazılı hale
getirilmesini talep etmektedir Temizlik, bakım, kalibrasyon, çalışan
hijyeni, depolama, taşıma; KKN’lerde olduğu gibi önkoşullarda da izleme
sisteminin ve düzeltme-düzeltici ISO 22000 KKN'larında düzeltme ve
düzeltici faaliyet talep etmektedir. ISO 22000 BELGESİ, ıso 9001:2000
'deki düzeltme ve düzeltici faaliyet kavramları kullanılmaktadır.ISO
22000, ön koşul ve KKN izleme sonuçlarının analizi ve sonuçlara göre
sistemin iyileştirilmesini talep etmektedir.Girdi ve son ürünlerin ürün
özelliklerinin, formulasyon, orijini içerecek şekilde, ayrıntılı
tarifini ve düzenli gözden geçirilmesi talep etmektedir. Doğrulama ve
geçerli kılma arasındaki fark açıklığı kavuşturulmuştur. Doğrulama planı
ve doğrulama sonuçlarının ele alınması talep edilmektedir. Şüpheli ürün
kavramını geliştirmiştir. Geri toplama ve geri çağırmayı içeren geri
çekme kavramını geliştirmiştir. ISO 22000 BELGESİ, Gıda güvenliği
politikası yanında gıda güvenliği hedefleri talep etmektedir. ISO 22000
BELGESİ Gıda Güvenliği el kitabı hazırlanmasına yönelik açık bir talep
bulunmamasına rağmen uygulama da yine de hazırlanması gerekecektir veya
ıso 9001:2000 BELGESİ kalite el kitabının içine entegre edilecektir.
Yönetimin gözden geçirme toplantısı gündemi gıda güvenliğine özel
konuları içermektedir. ISO 22000'in Faydaları: Ürün ve hizmet
kalitesinde ölçülebilir düzelme Standart dışı üretimde azalma
dolayısıyla ürün geri dönüşlerinin ortadan kalkması ve imaj korunması
Pazarda güven kazanma Uluslararası ilişkilerde artış Rekabet gücü
kazanma üretim ve işlemlerde disiplin oluşturma Kalite kültürüne sahip
olma ve geliştirme etkin karar mekanizması oluşturmak için data toplama
ve etkin zaman yönetimi zarar gören madde miktarında azalma ve
tüketiciyi bilinçlendirme stok kontrolü ve data sağlama güven oluşturma
ISO 22000:2005 Gıda Güvenliği Yönetim
Sistemleri
Gıda Zincirinde Tüm Kuruluşlar
İçin Şartlar, olan ISO 22000 uluslararası bir standardıdır.
ISO 22000 (belgesi) standardının, çeşitli ülkeler tarafından yayınlanmış
HACCP standardının yerini alabilecek ve Dünya’da ISO 9001 gibi kabul
görebilecek bir standart olması öngörülmektedir.
ISO 22000 standardı diğer yönetim sistemi standartlarından bağımsız
olarak uygulanabildiği gibi diğer yönetim sistemleri (ISO 9001 , ISO
14001 gibi) ile birlikte de uygulanabilir.
Etkin Uygulanan bir ISO 22000 Sistemi ile kuruluş
Kalite,sağlık açısından güvenlik ve müşteri açısından güvenilirlik
sağlar.
HACCP Kuralı ilkelerine uygunluk sağlar.
Firmanıza Uluslararası anlamda güvenilirlik sağlar.
Firmada ürün yaklaşımı yerine sistem yaklaşımını sağlar.
Daha etkin ve daha dinamik gıda güvenliği tehlikesi kontrolü sağlar.
ISO 9001, HACCP, BRC ve IFS arasındaki arasındaki kavram karmaşalarını
ortadan kaldırır.
Kaynakların daha etkin kullanımını sağlar.
Güvenilir Gıda Üretme / Satma Taahhüdünüzü Ortaya Koyar.
Markanızı / kurum imajınızı güçlendirirYeni pazar / yeni müşteri
beklentilerinizi arttırır.
Daha iyi planlanma, daha az üretim sonrası doğrulama sağlar.
Ön gereksinim programlarının sistematik olarak yönetimini sağlar.
Gıda güvenliği unsurları hakkında tedarikçiler ve müşteriler,
denetleyiciler ve diğer ilgili taraflar ile dinamik iletişim sağlar.
Gıda güvenliği tehlikelerinin tanımlanması ve kontrol önlemlerinin
uygulanması için sistematik ve önleyici bir yaklaşım sağlar.
Yasal mevzuata uygunlugu saglar.
ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi Standardı, gıda zinciri boyunca
gıda güvenliğini temin etmek kuruluşun bütün yönetim aktiviteleri
arasında düzenli bir yönetim sistemi ve işbirliğini kurulması , hayata
geçirilmesi , bütün süreçlerin analiz edilip , gerektiğinde güncelleme
ve sürekli iyileştirme yapılmasının hedef alındığı uluslararası ISO 9001
ve uluslararası Codex Alimentarius Komisyonu(CAC) tarafından
geliştirilen HACCP Uygulama aşamaları ve prensipleri baz alınarak
hazırlanmış bir standarttır.
ISO 22000 Gıda zincirinde yer alan kuruluşlarında yaşanan yönetim sistem
standartı karmaşıklığını ortadan kaldırmak için yayınlanmış uluslararası
bir standartdır. Bu Standartın gerektirdiği sis temi; gıda güvenliği
tehlikelerini bütün gıda zinciri boyunca etkin bir şekilde kontrol
altına alıp tüketici için güvenli gıda üretmek isteyen ve gıda
zincirinde doğrudan veya dolaylı olarak yer alan bütün kuruluşlar (örn.
Yem üreticileri, gıda üreticileri, perakende satış yerleri, depolama ve
sevkiyat kuruluşları , hazır yemek firmaları , restoranlar , gıda katkı
maddesi üreticileri, gıda ambalajı üreticileri, paketleme firmaları vs.)
uygulayabilir.
ISO 9001:2000 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ İÇERİĞİ,
KONU AÇILIMI
ISO 9001:2000 hangi sektörde
olursa olsun tüm kuruluş ve üreticileri kapsayan, üretim ve hizmette
tutarlı bir çizgiyi yakalayabilmek adına gerekli yöntemlerin
tanımlandığı bir kalite yönetimi modelidir. Firmanın organizasyonel
yapısından müşterilerinin memnuniyet seviyesine, toplanan verilerin
analiz edilmesinden süreçlerin etkin yönetimine, iç denetimlerden ürün
tasarımına, satınalmadan satışa kadar pek çok noktada kalite yönetim
sistem koşullarını belirler. ISO 9001:2000 belgesi ürün veya hizmetin
kendisine değil, onu üreten sistemin tamamına yöneliktir.
ISO BELGESİ, Yönetim sistemleri AB entegrasyonunda ve gelişen Türkiye
iş ortamında sizi diğer firmalardan öne çıkartarak gelişiminizin önünü
açacak önemli bir anahtardır. Gerek Kamu ihale kurumu gerekse özel
sektörce yapılan ihalelerde çeşitli yönetim standartları zorunlu şart
olarak getirmiştir. Yönetim sisteminin ilgili belgelerine sahip olan
kuruluş ve şirketler bu ihalelerde daima ön planda olup faaliyetlerini
daha verimli olarak devam etmektedirler.
ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ Uluslararası Standartlar Organizasyonu (International
Organization for Standardization)'nun kısaltılmış halidir 1947 yılında
kurulmuş olup, merkezi İsviçre'nin Cenevre Şehri'ndedir. Kuruluş amacı;
dünya çapında geçerliliği olacak şekilde standartlar yayınlamak ve
böylelikle ürünlerin/hizmetlerin uluslararası dolaşımına katkıda
bulunmaktır.
ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ Organizasyonların müşteri memnuniyetinin
artırılmasına yönelik olarak kalite yönetim sisteminin kurulması ve
geliştirilmesi konusunda rehberlik eden ve ISO tarafından yayınlanmış
olan bir standartlar bütünüdür.
ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ Kalite Yönetim Sistemlerinin kurulması
esnasında uygulanması gereken şartların tanımlandığı ve belgelendirme
denetimine tabi olan standarttır. Verilen belgenin adıdır.
ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ ISO 9000 standardı, her 5 yılda bir ISO
tarafından gözden geçirilmekte ve uygulayıcıların görüşleri ve
ihtiyaçlar doğrultusunda gerekli revizyonlar yapılarak yeniden
yayınlanmaktadır. 2000 rakamı, bu revizyonun 2000 yılında yapılıp,
yayınlandığını gösterir versiyon tarihidir
ISO 9001:2000 KALİTE SİSTEMİNİN ETKİLERİ
İşletmenin piyasa itibarının artması
Yönetim ve Personelin kalite bilincinin oluşması
İşletmenin uluslararası geçerliliğe sahip bir kalite belgesi edinmesinin
getirdiği güvenirliğinin ticari avantajlarından yararlanması
Veriler ve istatistiksel ölçümler doğrultusunda durum analizlerinin
yapılabilmesi ve geleceğe yönelik kararlarda bu analiz sonuçlarının
kullanılabilmesiirketler için artık "herkesin elinden gelenin en iyisini
yapması" bu hedefleri yakalamak için yeterli bir çözüm olamamaktadır.
İlk başta gerekli olan, herkesin ne yapması gerektiğini bilmesidir. İşte
ISO 9000 bu hedefleri gerçekleştirebilecek bir kalite sistemi oluşturmak
amacıyla kullanılabilen bir Kalite Yönetim Sistemi modelidir. Ayrıca ISO
9000 Kalite Yönetim Sistemi üretim kuruluşlarının yanı sıra turizm,
finans, sigortacılık, sağlık, v.b. diğer hizmet sektörlerinde faaliyet
gösteren kuruluşlarda da uygulanabilecek esnek bir standarttır.
Söz konusu model sağduyuya dayalı temel bir yönetim sistemi için bir
dizi şart sıralamakta ve uygulamak için geçerli araçları vermektedir.
Aynı zamanda maliyetlerde düşüş, yönetimin sistemi kontrolünde
gelişmişlik, müşteri beklentilerine cevap verebilme ve organizasyonun
tümünde bir verimlilik artışı hedeflenmektedir.
ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistem, Toplam Kalite Yönetimi temel
prensiplerini içinde barındırmaktadır. Bu prensipler aşağıda
sıralanmaktadır.
Müşteri Odaklılık: Kuruluşlar müşterilerine bağlıdırlar, bu nedenle
müşterinin şimdiki ve gelecekteki ihtiyaçlarını anlamalı müşteri
şartlarını yerine getirmeli ve müşteri beklentilerini de aşmaya istekli
olmalıdırlar
Liderlik: Liderler, kuruluşun amaç ve idare birliğini sağlar. Bunlar,
kişilerin, kuruluşun hedeflerinin başarılmasına tam olarak katılımı
olduğu iç ortamı oluşturmalı ve sürdürmelidir.
Kişilerin katılımı: Her seviyedeki kişiler bir kuruluşun özüdür ve
bunların tam katılımı yeteneklerinin kuruluşun yararına kullanılmasını
sağlar.
Proses yaklaşımı: Arzulanan sonuç, faaliyetler ve ilgili kaynaklar bir
proses olarak yönetildiği zaman daha verimli olarak elde edilir.
Yönetime sistem yaklaşımı: Birbirleri ile ilgili proseslerin bir sistem
olarak tanımlanması, anlaşılması ve yönetilmesi, hedeflerin
başarılmasında kuruluşun etkinliğine ve verimliliğine katkı yapar.
Sürekli iyileştirme: Kuruluşun toplam performansının sürekli
iyileştirilmesi, kuruluşun kalıcı hedefi olmalıdır.
Karar vermede gerçekçi yaklaşım: Etkin kararlar, verilerin analizine ve
bilgiye dayanır.
Karşılıklı yarara dayalı tedarikçi ilişkileri: Bir kuruluş ve
tedarikçileri birbirlerinden bağımsızdır ve karşılıklı yarar ilişkisi,
her ikisinin artı değer yaratması yeteneğini takviye eder.
ISO 9001:2000, ISO ailesinin en çok bilinen standartlarıdır.
ISO 9001 standardı Uluslararası Standard Organizasyonu(ISO) tarafından
uluslararası
Standard olarak yayınlanan 161 ülkede 887 770 kuruluşta Belgelendirme
modeli olarak
uygulanmakta olan bir uluslar arası Kalite Yönetim Standardıdır. ISO
9000 iş anlaşmalarında
kalite yönetimi gereklilikleri için uluslar arası bir referans olmaya
başlamıştır.
ISO 9000’in öncelikle ilgilendiği kalite yönetimidir. Kuruluşlar müşteri
memnuniyetini artırmak
için müşteri kalite gereksinimlerini uygun tedbirler alarak yükseltmeyi
amaçlarlar ve bunu
yaparken de kendi performanslarını sürekli biçimde geliştirmeye
çalışırlar. Kuruluşların bu
çabaları kalite yönetimin kriterleridir.
Kuruluşlar müşteri şartlarını ve yürürlükteki mevzuat şartlarını
karşılayan ürünü düzenli bir
şekilde sağlama yeteneğini gösterme ihtiyaçları olduğu,
Sistemin sürekli iyileştirilmesi ve müşteriye yürürlükteki mevzuat
şartlarına uyulduğu
güvencesinin verilmesi için, prosesler de dahil olmak üzere, sistemin
etkin uygulanması yolu
ile müşteri memnuniyetinin artırılması amacına yöneldiği durumlarda ISO
9001 standardı ile
bunları sağlayabilirler
ISO standartlarının geniş çoğunluğu ürün, malzeme ve yöntem üzerinedir.
ISO 9000 ve ISO
14000 standartları ise dünya çapında genel yönetim sistem standartları
olarak bilinirler.
“Genel” kelimesinin anlamı burada aynı standartların:
• Büyük veya küçük ve ürünü ne olursa olsun herhangi bir kuruluşa,
• Ürünü hizmet niteliği taşısın taşımasın,
• Her bir sektörün aktivitesi için ve
• Özel sektör, kamu yönetimi veya hükümet departmanına
Uygulanabilir olduğu manasındadır
ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ Kalite (iso 9001) günlük yaşamdaki tanımına
göre lüksü ve gereksiz olsa da bir miktarda beklentilerin ötesinde
olmayı ifade etmektedir: örneğin bir Rolls Royce, çok pahalı bir yemek,
vb. Ancak kalite yönetiminde kullanılan tanımı bunlara uygun değildir.
Aynı şekilde açık tarifi olmayan bir konunun etkin şekilde kontrol
altına alınması mümkün olmayacaktır.
ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ Kalite iki unsurdan oluşmaktadır:
Spefikasyonlara uygunluk (standartların karşılanması) ve amaca uygunluk
(gereksinimlerin karşılanması) Bu tanımlar farklı anlamlar taşımaktadır.
Örneğin, sunulan bir hizmet spefikasyonlara uygun olduğu halde amaca
uygunluk taşımayabilir yani müşterinin gereksinimlerini karşılamıyor
olabilir. Bu nedenle, hizmet sağlayanla müşterinin, izlenecek
standartları belirlemeden önce müşterinin gereksinimleri konusunda
mutabakata varmaları gerekmektedir.
Ancak bu durum zaman zaman isteklerin açık bir şekilde tanımlanması
konusunda müşteri üzerinde baskı oluşturmakta ve tekel konumunda olan
hizmetlerde bu tanımlama sağlanamamaktadır. Bu durumda hizmet sağlayıcı,
müşterisi için en iyisinin ne olduğuna kendisi karar vermelidir.ISO 9001
:2001 kalite yönetim sistemi standardı, beklenen sonuçların elde
edilmesi, yani amaca uygunluk şartının sağlanması için hizmet
sağlayanların müşterileri ile birlikte çalışmasını istemektedir. Ancak,
herkesin isteklerini karşılamanın, birbirleriyle çelişebileceği ve
ulaşılamaz olabileceği için mümkün olamayabileceği unutulmamalıdır.
ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ ıso 9001 kalite tanımı aşağıdaki şekilde
verilmektedir: Yapısal özellikler (karakteristikler ) takımın şartları
yerine getirme derecesi
Bu tanım iki önemli unsur içermektedir – özellikler (karakteristikler )
ve şartlar . Özellikler (Karakteristikler ) tanımı şu şekildedir: ‘Ayırt
edici özellik’ Bu nitelikler nitel ya da nicel olabilir.’Yapısal’ bir
ürün ya da hizmetin kendinde kalıcı olan anlamındadır. Bu özellikler
farklı paydaşlar, Standart tanımı ile ‘ilgililer’ , tarafından ortaya
konabilecek gereksinimleri karşılamalıdır. Şartlar (gereksinimler )
dokümante bir şekilde belirtilebileceği gibi (spefikasyon) sözcüğü bir
şekilde de belirtilmekte ya da ima edilmektedir. ISO 9001’de şart
(gereksinim ) şu şekilde tarif edilmektedir: “genellikle ima edilen veya
zorunlu olarak beyan edilen ihtiyaç veya beklenti genellikle ima edilen
“ tanımı, kuruluş onun müşterileri ve diğer ilgili taraflar için,
dikkate alınan ihtiyaç veya beklentinin kastedildiğini ifade eden
alışılmış veya genel bir uygulama anlamındadır. ‘zorunlu olarak beyan’
ise yasal düzenlemelerle ilgilidir. ISO 9001 KALİTE YÖNETİMİ NEDİR?
kalite Güvence, sunulan ürün ve hizmetlerin, her zaman, müşteri
istekleri doğrultusunda üretilmesini sağlamak amacıyla kuruluş içindeki
faaliyetlerin organizasyonudur.;ISO 9001’de kalite yönetim sistemi şu
şekilde tanımlanmaktadır. “Bir kuruluşun kalite bakımından idare ve
kontrolü için koordine edilmiş faaliyetler ” Bu tanıma göre, kuruluş,
tüm kaynaklarını, malzemelerini ve prosedürlerini akılcı şekilde
dökümante edilmiş bir sistem dahilinde kontrol altında tutmalıdır. Bu
sistem, gerekli olduğu taktirde, müşteri gereksinimlerinin karşılandığı
ve ilerde de karşılanmaya devam edileceğini göstermelidir. Bu kalite
yönetim sistemi olarak tanımlanmaktadır. Nihai ürün ve hizmetlerin
kalitesi, üretim zincirinin en zayıf halkası düzeyinde olacaktır. Sistem
aşağıdaki şekilde tanımlanmaktadır: “Birbirleriyle ilişkili veya
etkileşimli elemanlar takımı ” Yönetim sistemi ise aşağıdaki şekilde
tanımlanmaktadır: “politika ve hedefleri oluştura ve bu hedefleri
başarma sistemi ” Son olarak, kalite yönetim sistemi (KYS) aşağıdaki
şekilde tanımlanmaktadır: “Bir kuruluşu kalite bakımından idare ve
kontrol için gerekli yönetim sistemi “ Yukarıdaki açıklamadan görüldüğü
gibi, kalite, kesin hatlarıyla tanımlanmalı ve ürün ve hizmetlerin
özünde yer almalıdır, muayene yöntemleriyle kalite yi sağlamak mümkün
değildir. Muayene yöntemleri uygun olmayan ürün hizmetleri tespit etmeye
yarar, hataların ortaya çıkmasını engelleyemez. danışmanlık ankara
firmaları Hâlbuki esas amaç ilk defada ve her zaman doğru işi yapmaktır.
Hatalar, verimsizliğe ve ürün maliyetlerinin artmasına yol açacaktır. Bu
husus aşağıdaki şekilde tanımlanan kalite planlama olgusunu
içermektedir: “kalite hedeflerin saptanmasına odaklanan, gerekli çalışma
proseslerini ve kalite hedeflerini yerine getirmek için ilgili
kaynakları belirleyen kalite yönetiminin bir kısmı” Ürünlerin
spefikasyonları ve kalitesi açısından ihtiyaç duyulan güvence seviyesi
farklı düzeylerde tanımlanabilir. Örneğin, yardıma muhtaç insanlara
sağlık hizmetleri sunulurken, hizmetin her seferinde doğru olarak
sunulması gerekmektedir. Ancak sokak temizliği gibi konularda risk
faktörü daha düşük olduğu için daha düşük bir düzeyde güvenceye ihtiyaç
duyulmaktadır. Ürün ve hizmet satın alanların gözünde kuşkusuz en önemli
konu, kalite yani ihtiyaç ve beklentilerin karşılanıp
karşılanmayacağıdır. Ürün ya da hizmetin doğrudan zanaatkâr tarafından
sunulması durumunda, müşteri ve tedarikçi arasında yakın bir ilişki
kurulmaktadır. Müşteri, istediği ürün ya da hizmeti doğrudan zanaatkâra
bildirmekte, zanaatkârda bu isteklere göre tasarım ve imalat yapmakta ve
tedarikçileriyle doğrudan kendisi irtibat kurmaktadır. Bu durumda kalite
yi tanımlamak ve kontrol altında tutmak son derece kolay olmakta,
herhangi bir sorunla karşılaşıldığında müşteri ile zanaatkâr doğrudan
birbirleriyle irtibata geçmektedir. Yapılan işin kalitesinden doğrudan
zanaatkâr sorumlu olduğundan, istenen kalite seviyesini sağlayamadığında
müşteri kendisiyle ilişkisini kesmektedir. Sanayi devrimi ile birlikte
gelişen kitle üretimi içerisinde iş görenler artık işin bütünü
içerisinde küçük bir parçayı yerine getirmeye başlamıştır. İş görenler
hiçbir zaman müşteriler ve tedarikçilerle ilişki kurmamakta ve kendi
sorumlukları kapsamındaki işleri yürütmektedir. İşi yapanlar artık
şartnameleri, tedarikçileri, ekipmanları, eğitim gereksinimlerini v.b.
kontrol altında tutamaktadır. Nihai üründe bir sorun ortaya çıktığında
üretimde çalışan iş görenlerin bundan haberi olmamakta ve bu nedenle iş
görenler kaliteye düşük düzeyde bir sorumluluk duymaktadır.
İşletmelerde, yapılan işin doğruluğunun iş yapılırken işi yapan
tarafından kontrol edilmesi yerine, çoğunlukla hat sonunda muayene yapan
bir kontrol personeli kullanılmaktadır. Ancak en iyi kontrol personeli
bile hataların %10–20’ sini gözden kaçırmaktadır. İş tamamlandıktan,
yani ürün üzerine tüm değer konulduktan sonra hatalıları ayıklamak son
derece pahalı bir uygulamadır.
Geliştirilen ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ ISO 9001 danışmanlık ve kalite
kontrol teorisine göre, istatistiksel olarak belirlenmiş aşamalarda
çeşitli örnekler alınmakta ve sonuçlar üretime geri bildirilmekte, bu
sayede sürecin gelişimi sağlanmaktadır. Ancak bu yaklaşım, sorunların
tekrarını önlemek yerine olmuş sorunları ortadan kaldırmaya yaradığı
için kaliteyi yine garanti altına almamaktadır.
ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ Kalite kontrol; ISO 9001 ‘ de aşağıdaki şekilde
tanımlanmaktadır: kalite yönetiminin, kalite şartlarının yerine
getirilmesine odaklanmış bir parçası” ıso 9001 danışmanlık ankara
firmaları Ancak bu yaklaşım, çok daha verimli bir yaklaşım olan
sorunların tekrarını engellemek yerine, olmuş sorunları ortadan
kaldırmaya yaradığı için kaliteyi garanti altına almamaktadır. 1950’li
yıllarda gerçekleştirilen uzay, savunma ve nükleer santral projeleri
sırasında geleneksel kalite kontrol uygulamaları ile başarılı sonuçlar
elde edilemeyeceği anlaşılmıştır. Uzun bir araştırma, tasarım ve imalat
sürecinin sonunda elde edilen ürünlerin gereksinimleri karşılayıp
karşılayamadığının kontrolünün kabul edilemeyecek derecede verimsiz
olduğu ve çoğu zaman ekonomik olmadığı görülmüştür. Vanguard projesi
sırasında (Amerikanın uzaya ilk çıkan ülke olma çalışmaları),çok sıkı
muayene ve testlerden geçirilmelerine rağmen birçok roketin düşmesi, bu
konunun aydınlanmasını sağlamıştır. Yönetim düşüncesinde bir adım ileri
gidildiğinde teknik problemler olan malzeme, tasarım, imalat, ekipman,
işçilik, eğitim, davranış, prosedür ve gözetim eksikliklerinin
problemler için temel olmadığı, ortaya çıkan sorunların yönetim
hatalarından kaynaklandığı belirlenmiştir. Son zamanda yapılan
çalışmalarda hataların %95 inin nedeninin bir takım yönetim hataları
olduğu tespit edilmiştir. Bu husus özel sektör için olduğu gibi kamu
sektörü içinde geçerlidir. kalite sistemleri 1950 ‘li yılların
sonlarında ortaya çıkmış ve 1960’lı yıllara yaygınlaşmıştır. kalite
sistemleri genel olarak yöneticilerin hangi noktalarda hata
yapabileceğini tarif etmektedir. İlerleyen yıllarda birçok ülkede birçok
sektör çeşitli kalite sistem standartları geliştirmiştir. Burada dikkat
çekici konu, bu standartların birbirine çok yakın olmalarıdır. Yani
yönetilen konu ne olursa olsun yöneticilerin çektiği sıkıntılar
birbirlerine büyük benzerlik göstermektedir. 1987 yılında tüm
standartları bir araya getirerek ortak bir standart yayınlamak için
gerekli işbirliği ortamı oluşmuş ve bu standartlar yıllar içerisinde
uluslar arası standartlar serisi olarak gelişmiş ve İngiltere’de BS EN
ISO 9001 serisi olarak yayınlanmıştır. kalite sistem standartlarının
temel amacı problemlerin oluşmasını engellemektir. Ancak gerçek hayatta
kusursuz ürünler üretmek mümkün olmadığı için, hatalı ürün ve hizmetleri
tespit etmek için belirli seviyede kontrol işlemlerine gerek
duyulmaktadır. Özellikle; ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ ISO 9001 standardında
başta olmak üzere kalite sistem standartlarındaki önemli konulardan
birisi geri besleme ve sistem düzenlemesidir. Bu fikirlerden yola
çıkarak, ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ Toplam kalite Yöntemi ve EFQM
Mükemmellik Modeli gibi daha ileri kalite iyileştirme teknikleri
geliştirilmiştir. ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ ISO 9001’de kalite
iyileştirme aşağıdaki şekilde tanımlanmaktadır: Kalite Yönetim Sistemi
ürün veya hizmet standardı değil bir şirketin kaliteli yönetimi için
genel şartları açıklayan standartlar serisidir. ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ
ISO 9001:2000 ve ISO 9004 Standartlarında yer alan terim ve tariflerin
tanımlamasını yapmaktadır.
ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemi Şartlarını
açıklayan standarttır ve bir kuruluşun ISO 9001 kalite Yönetim Sistemine
sahip olabilmesi için bu standarttaki belirlenen şartları karşılaması
gerekmektedir. ISO 9004:2000Kurulan kalite yönetim sisteminin genel
performansının, verimliliğinin ve etkinliğinin sürekli iyileştirmesi
bakımından ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ ISO 9001 yaptığından daha geniş bir
biçimde rehberlik yapar. ISO 9004; ISO 9001 şartlarının ötesine geçmek
isteyen kuruluşlara performansı sürekli iyileştirmenin takibinde kılavuz
olarak önerilir. Bununla birlikte bu standart belgelendirme ve sözleşme
amaçlı değildir. Bu standart sistem kurmanın yanı sıra belgelendirme
amacıyla da kullanılır. ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ ISO 9001: 1994 Standart
serisi standartları hem isimleri hem de yapıları tamamen değiştirilerek
2000 revizyonu olarak değiştirilmiştir. Değişiklikler aşağıdakileri
içermektedir. ıso 9001, 9002, ve 9003 bir araya getirilerek tek bir
standarda indirgendirilerek ISO 9001 :2000 haline getirilmiştir. ISO
8402 ve ISO 9000 içerinin bir kısmı kaldırılmış ve ISO 9001:2000
oluşturulmuştur. ISO 9004-1’in revize edilerek ISO 9004:2000
oluşturulmuştur. ISO 10011 (tüm parçaları) ile ISO 14010, ISO 14011 ve
ISO 14012 bir araya getirilerek kalite ve çevre yönetim sistemi denetimi
için kılavuz ISO 19011 oluşturulmuştur Bu standart diğer yönetim
sistemlerinin (ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi, TS OHSAS 18001 İş
Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi, ıso 22000 HACCP Gıda Güvenliği
Yönetim Sistemi) spesifik isteklerini içermez fakat bütünleştirilebilir.
Bütün bu standartların amaçları ve kuruluşlara kazandırmak istedikleri
felsefeler farklı olmakla beraber yaptığı faaliyet göz önünde
bulundurularak entegre edilebilmektedirler. Örneğin yukarıda bahsi geçen
bütün standartlarda doküman kontrol, kayıt kontrol, eğitim, yönetimin
gözden geçirmesi, düzeltici ve önleyici faaliyetler ve iç tetkikler gibi
bazı konular yer almakta ve her standardın bu konuların işletilmesinde
bazı farklılıkları olmasına rağmen ortak bir şeklide uygulanabilmektedir
ISO 9001 Standardının açıklanması ve yorumlanmasıdır. Bu standart diğer
yönetim sistemlerinin (ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi, TS OHSAS 18001
İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi, ıso 22000 HACCP Gıda Güvenliği
Yönetim Sistemi) spesifik isteklerini içermez fakat bütünleştirilebilir.
Bütün bu standartların amaçları ve kuruluşlara kazandırmak istedikleri
felsefeler farklı olmakla beraber yaptığı faaliyet göz önünde
bulundurularak entegre edilebilmektedirler. Örneğin yukarıda bahsi geçen
bütün standartlarda doküman kontrol, kayıt kontrol, eğitim, yönetimin
gözden geçirmesi, düzeltici ve önleyici faaliyetler ve iç tetkikler gibi
bazı konular yer almakta ve her standardın bu konuların işletilmesinde
bazı farklılıkları olmasına rağmen ortak bir şeklide uygulanabilmektedir
ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ ISO 9001’de kalite güvence “ISO 9001 kalite
Yönetiminin, kalite şartlarının yerine getirileceğini dair güvence
sağlamaya odaklanan bir parçası” Güvence vermek geleceğe yönelik bir
eylemdir. Verilen kalite güvencesi, ürünlerin gelecekte güvenilir bir
şekilde kullanılabileceğini ve alınan hizmetlerin gelecekte de aynı
düzeyde olacağını gösterir. Geleceğe dönük verilen güvence her zaman
belirli sınırlar içindedir ve mutlak garanti sağlamak hiçbir zaman
mümkün değildir. kalite sistemleri ve kalite güvence faaliyetleri
ürünlerin gelecekte güvenilir sonuçlar vermesini sağlamak amacıyla
tasarlanmıştır. Bu nasıl elde edilmektedir? Birinci olarak kendimize
sormamız gereken şey, ürün kelimesinde hangi düzeyde bir güvenceye
ihtiyacımız olduğudur. Daha sonra süreçler, prosedürler ve gerekli
izleme faaliyetleri, ihtiyaç duyulan bu güvence seviyesinde
oluşturulacaktır. Eğer bir kuruluş bu başarısını belirli sistem ve
prosedürleri uygulayarak elde etmiş ve gelecekte de bu ” kural” ve
“yöntem ” leri aynı hassasiyette uygulamaya devam ettiği sürece aynı
başarıyı gelecekte de büyük ölçüde elde edebilecektir. Böyle felsefenin
tam olarak uygulamaya geçirilmesi de hiçbir zaman mükemmel çalışmayı
garanti etmemektedir. Yine de böyle sistem uygulamaya geçirildiğinde
hata oranlarında ve karşılaşılan sorunlarda çok büyük miktarlarda azalma
meydana gelmektedir. Bir kuruluş değerlendirmeye tabi tutulabilmesi için
belirli sistemlere sahip olmalıdır. Kuruluşun sahip olduğu sistemlere
bakarak bunların hangi durumlarda nasıl sonuçlar üreteceğini tahmin
etmek mümkündür. Büyük müşteriler tedarikçilerinin tesislerini ziyaret
edip sistemlerini ve prosedürlerini değerlendirerek kendileri için daha
fazla güvence sağlamaya başlamışlardır. Bu tip ziyaretler zaman
içerisinde resmiyet kazanmış ve kalite sistem DENETİMİ adını almıştır.
kalite Güvence ıso 9001 danışmanlığı hiçbir zaman çalışanların
inisiyatifini ortadan kaldırmayı amaçlamamaktadır. kalite sistemleri
genelde etkin bir şekilde takip edilmeyen ve kuruluş yönetimi tarafından
kontrol altında tutulması gereken alanları tarif etmektedir. Örneğin,
ISO 9001 kalite sistemleri hiçbir zaman yaratıcılık, yeniklikçilik,
bilgi birikimi v.b. alanlarda ne yapılması gerektiğini tarif
etmemektedir
ISO 9001 :2000 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ
1-GENEL
ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ ISO 9001 :2000 KYS standardı bir kuruluşun
müşteri şartları ve yürürlülükteki mevzuat şartlarını karşılayan ürünü
düzenli bir şeklide sağlama yeteneğini gösterme ihtiyacı olduğunda ve
Sistemin sürekli iyileştirilmesi ve müşteriye yürürlükteki mevzuat
şartlarına uyulduğunun güvencesinin verilmesi için süreçler de dahil
olmak üzere sistemin etkin uygulanması yolu ile müşteri memnuniyetinin
arttırılması amacına yöneldiği durumlarda kalite yönetim sistemi için
şartları kapsar.
ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ ıso 9001 de ürün terimi müşteri için amaçlanan
veya müşteri tarafından talep edilen ürüne
uygulanır. Her ne kadar ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ ıso 9001 standardı
içerisinde ürün
terimi geçse de kuruluş müşterisine hizmet sunuyorsa bu hizmet olarak ta
algılanabilir.
ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ ıso 9001 standardın bütün şartları yaptığı
faaliyetlere ve
büyüklüklerine bakılmaksızın bütün kuruluşlara uygulanabilir.
Örneğin bir siyasi parti veya bir spor kulübü veya tek kişilik çalışan
bir avukatlık bürosu da bu
standardın şartlarını karşılayarak bir ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ ISO 9001
sistemi
kurabilir. ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ nde Burada önemle vurgulanması
gereken husus
şudur her ne kadar aynı standardı rehber kabul ederek sistem kurulsa da
aynı sektörde de
olsa aynı tipte dokümantasyon ve sistem olması ıso9001 standardında
istenmemektedir.
Çünkü her bir şirketin büyüklüğü yapısı personel yeterliliği ve makine
teçhizat yeterliliği bir
değildir. ISO 9001 :2000 KYS’ nin bazı maddeleri her sektörde
uygulanamamaktadır
buradaki uygulanamayan maddeler hariç bırakma olarak ele alınabilir.
Fakat ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ ıso 9001 standardı ;hariç bırakılacak
maddeler
7. maddesi ile belirtilen maddelerden biri olmalı ve kuruluşta gerçekten
uygulamasının
olmaması gerekmektedir. ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ ISO 9001 de özellikle
ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ ISO 9001 danışmanlığı yapan firmaların dikkat
etmesi
gerekir. Örneğin bir avukatlık bürosunda hizmetin izlemesi ve ölçülmesi
için herhangi bir
cihaz gerekmiyorsa bu cihazların kalibrasyon faaliyetleri hariç
bırakılabilir ve hariç
bırakmanın haklılık gerekçeleri ortaya net bir şeklide konulmalıdır. ISO
9000 BELGESİ
SİSTEMİ ISO 9001 danışmanlık KALİTE (iso 9001) günlük yaşamdaki
tanımına göre
lüksü ve gereksiz olsa da bir miktarda beklentilerin ötesinde olmayı
ifade etmektedir:
örneğin bir Rolls Royce, çok pahalı bir yemek, vb. Ancak ISO BEGLESİ
KALİTE
yönetiminde kullanılan tanımı bunlara uygun değildir. Aynı şekilde açık
tarifi olmayan bir
konunun etkin şekilde kontrol altına alınması mümkün olmayacaktır.
Spefikasyonlara
uygunluk (standartların karşılanması) ve amaca uygunluk (gereksinimlerin
karşılanması) Bu
tanımlar farklı anlamlar taşımaktadır. Örneğin, sunulan bir hizmet
spefikasyonlara uygun
olduğu halde amaca uygunluk taşımayabilir yani müşterinin
gereksinimlerini karşılamıyor
olabilir. Bu nedenle, hizmet sağlayanla müşterinin, izlenecek
standartları belirlemeden önce
müşterinin gereksinimleri konusunda mutabakata varmaları gerekmektedir.
Ancak bu durum
zaman zaman isteklerin açık bir şekilde tanımlanması konusunda müşteri
üzerinde baskı
oluşturmakta ve tekel konumunda olan hizmetlerde bu tanımlama
sağlanamamaktadır. Bu
durumda hizmet sağlayıcı, müşterisi için en iyisinin ne olduğuna kendisi
karar vermelidir.ISO
9001 :2001 KALİTE yönetim sistemi standardı, beklenen sonuçların elde
edilmesi, yani
amaca uygunluk şartının sağlanması için hizmet sağlayanların müşterileri
ile birlikte
çalışmasını istemektedir. Ancak, herkesin isteklerini karşılamanın,
birbirleriyle çelişebileceği
ve ulaşılamaz olabileceği için mümkün olamayabileceği unutulmamalıdır
ıso 9001 KALİTE
tanımı aşağıdaki şekilde verilmektedir: Yapısal özellikler
(karakteristikler ) takımın şartları
yerine getirme derecesi
Bu tanım iki önemli unsur içermektedir – özellikler (karakteristikler )
ve şartlar . Özellikler
(Karakteristikler ) tanımı şu şekildedir: ‘Ayırt edici özellik’ Bu
nitelikler nitel ya da nicel
olabilir.’Yapısal’ bir ürün ya da hizmetin kendinde kalıcı olan
anlamındadır. Bu özellikler farklı
paydaşlar, Standart tanımı ile ‘ilgililer’ , tarafından ortaya
konabilecek gereksinimleri
karşılamalıdır. Şartlar (gereksinimler ) dokümante bir şekilde
belirtilebileceği gibi
(spefikasyon) sözcüğü bir şekilde de belirtilmekte ya da ima
edilmektedir. ISO 9001’de şart
(gereksinim ) şu şekilde tarif edilmektedir: “genellikle ima edilen veya
zorunlu olarak beyan
edilen ihtiyaç veya beklenti genellikle ima edilen “ tanımı, kuruluş
onun müşterileri ve diğer
ilgili taraflar için, dikkate alınan ihtiyaç veya beklentinin
kastedildiğini ifade eden alışılmış
veya genel bir uygulama anlamındadır. ‘zorunlu olarak beyan’ ise yasal
düzenlemelerle
ilgilidir.
3.2 ISO 9001 KALİTE YÖNETİMİ NEDİR?
ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ KALİTE Güvence, sunulan ürün ve hizmetlerin,
her zaman, müşteri istekleri doğrultusunda
üretilmesini sağlamak amacıyla kuruluş içindeki faaliyetlerin
organizasyonudur.;ISO 9001’de
KALİTE yönetim sistemi şu şekilde tanımlanmaktadır. “Bir kuruluşun ISO
9000 BELGESİ
SİSTEMİ KALİTE bakımından idare ve kontrolü için koordine edilmiş
faaliyetler ” Bu tanıma
göre, kuruluş, tüm kaynaklarını, malzemelerini ve prosedürlerini akılcı
şekilde dökümante
edilmiş bir sistem dahilinde kontrol altında tutmalıdır. Bu sistem,
gerekli olduğu taktirde,
müşteri gereksinimlerinin karşılandığı ve ilerde de karşılanmaya devam
edileceğini
göstermelidir. Bu ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ KALİTE yönetim sistemi olarak
tanımlanmaktadır. Nihai ürün ve hizmetlerin KALİTEsi, üretim zincirinin
en zayıf halkası
düzeyinde olacaktır. Sistem aşağıdaki şekilde tanımlanmaktadır:
“Birbirleriyle ilişkili veya
etkileşimli elemanlar takımı ” Yönetim sistemi ise aşağıdaki şekilde
tanımlanmaktadır:
“politika ve hedefleri oluştura ve bu hedefleri başarma sistemi ” Son
olarak, KALİTE yönetim
sistemi (KYS) aşağıdaki şekilde tanımlanmaktadır: “Bir kuruluşu KALİTE
bakımından idare
ve kontrol için gerekli yönetim sistemi “ Yukarıdaki açıklamadan
görüldüğü gibi, KALİTE,
kesin hatlarıyla tanımlanmalı ve ürün ve hizmetlerin özünde yer
almalıdır, muayene
yöntemleriyle KALİTEyi sağlamak mümkün değildir. Muayene yöntemleri
uygun olmayan
ürün hizmetleri tespit etmeye yarar, hataların ortaya çıkmasını
engelleyemez. danışmanlık
ankara firmalarıHâlbuki esas amaç ilk defada ve her zaman doğru işi
yapmaktır. Hatalar,
verimsizliğe ve ürün maliyetlerinin artmasına yol açacaktır. Bu husus
aşağıdaki şekilde
tanımlanan KALİTE planlama olgusunu içermektedir: “KALİTE hedeflerin
saptanmasına
odaklanan, gerekli çalışma proseslerini ve KALİTE hedeflerini yerine
getirmek için ilgili
kaynakları belirleyen KALİTE yönetiminin bir kısmı” Ürünlerin
spefikasyonları ve KALİTEsi
açısından ihtiyaç duyulan güvence seviyesi farklı düzeylerde
tanımlanabilir. Örneğin,
yardıma muhtaç insanlara sağlık hizmetleri sunulurken, hizmetin her
seferinde doğru olarak
sunulması gerekmektedir. Ancak sokak temizliği gibi konularda risk
faktörü daha düşük
olduğu için daha düşük bir düzeyde güvenceye ihtiyaç duyulmaktadır.
Sonuç olarak bir ürün
hakkında ihtiyaç duyulan güvence seviyesi ürünün kullanım amacı ve işin
ekonomikliğine
bağlıdır.
ıso;9001’de KALİTE güvence aşağıdaki şekilde tanımlanmaktadır:
“ISO 9001 KALİTE Yönetiminin, KALİTE şartlarının yerine getirileceğini
dair güvence
sağlamaya odaklanan bir parçası” Güvence vermek geleceğe yönelik bir
eylemdir. Verilen
ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ KALİTE güvencesi, ürünlerin gelecekte güvenilir
bir şekilde
kullanılabileceğini ve alınan hizmetlerin gelecekte de aynı düzeyde
olacağını gösterir.
Geleceğe dönük verilen güvence her zaman belirli sınırlar içindedir ve
mutlak garanti
sağlamak hiçbir zaman mümkün değildir. ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ KALİTE
sistemleri
ve KALİTE güvence faaliyetleri ürünlerin gelecekte güvenilir sonuçlar
vermesini sağlamak
amacıyla tasarlanmıştır. Bu nasıl elde edilmektedir? Birinci olarak
kendimize sormamız
gereken şey, ürün kelimesinde hangi düzeyde bir güvenceye ihtiyacımız
olduğudur. Daha
sonra süreçler, prosedürler ve gerekli izleme faaliyetleri, ihtiyaç
duyulan bu güvence
seviyesinde oluşturulacaktır. Eğer bir kuruluş bu başarısını belirli
sistem ve prosedürleri
uygulayarak elde etmiş ve gelecekte de bu ” kural” ve “yöntem ” leri
aynı hassasiyette
uygulamaya devam ettiği sürece aynı başarıyı gelecekte de büyük ölçüde
elde
edebilecektir. Böyle felsefenin tam olarak uygulamaya geçirilmesi de
hiçbir zaman
mükemmel çalışmayı garanti etmemektedir. Yine de böyle sistem uygulamaya
geçirildiğinde
hata oranlarında ve karşılaşılan sorunlarda çok büyük miktarlarda azalma
meydana
gelmektedir. Bir kuruluş değerlendirmeye tabi tutulabilmesi için belirli
sistemlere sahip
olmalıdır. Kuruluşun sahip olduğu sistemlere bakarak bunların hangi
durumlarda nasıl
sonuçlar üreteceğini tahmin etmek mümkündür.
ISO 9000 BELGESİ SİSTEMİ Büyük müşteriler tedarikçilerinin tesislerini
ziyaret edip
sistemlerini ve prosedürlerini değerlendirerek kendileri için daha fazla
güvence sağlamaya
başlamışlardır. Bu tip ziyaretler zaman içerisinde resmiyet kazanmış ve
ISO 9000 BELGESİ
SİSTEMİ KALİTE sistem DENETİMİ adını almıştır.
KALİTE Güvence ıso 9001 danışmanlığı hiçbir zaman çalışanların
inisiyatifini ortadan
kaldırmayı amaçlamamaktadır. KALİTE sistemleri genelde etkin bir şekilde
takip edilmeyen
ve kuruluş yönetimi tarafından kontrol altında tutulması gereken
alanları tarif etmektedir.
Örneğin, ISO 9001 KALİTE sistemleri hiçbir zaman yaratıcılık,
yeniklikçilik, bilgi birikimi v.b.
alanlarda ne yapılması gerektiğini tarif etmemektedir.
3.3 KALİTE YÖNETİMİNİN GELİŞİMİ
Ürün ve hizmet satın alanların gözünde kuşkusuz en önemli konu, KALİTE
yani ihtiyaç ve
beklentilerin karşılanıp karşılanmayacağıdır. Ürün ya da hizmetin
doğrudan zanaatkâr
tarafından sunulması durumunda, müşteri ve tedarikçi arasında yakın bir
ilişki kurulmaktadır.
Müşteri, istediği ürün ya da hizmeti doğrudan zanaatkâra bildirmekte,
zanaatkârda bu
isteklere göre tasarım ve imalat yapmakta ve tedarikçileriyle doğrudan
kendisi irtibat
kurmaktadır. Bu durumda KALİTE yi tanımlamak ve kontrol altında tutmak
son derece kolay
olmakta, herhangi bir sorunla karşılaşıldığında müşteri ile zanaatkâr
doğrudan birbirleriyle
irtibata geçmektedir. Yapılan işin KALİTEsinden doğrudan zanaatkâr
sorumlu olduğundan,
istenen KALİTE seviyesini sağlayamadığında müşteri kendisiyle ilişkisini
kesmektedir.
Sanayi devrimi ile birlikte gelişen kitle üretimi içerisinde iş görenler
artık işin bütünü içerisinde
küçük bir parçayı yerine getirmeye başlamıştır. İş görenler hiçbir zaman
müşteriler ve
tedarikçilerle ilişki kurmamakta ve kendi sorumlukları kapsamındaki
işleri yürütmektedir. İşi
yapanlar artık şartnameleri, tedarikçileri, ekipmanları, eğitim
gereksinimlerini v.b. kontrol
altında tutamaktadır. Nihai üründe bir sorun ortaya çıktığında üretimde
çalışan iş görenlerin
bundan haberi olmamakta ve bu nedenle iş görenler KALİTEye düşük düzeyde
bir
sorumluluk duymaktadır. İşletmelerde, yapılan işin doğruluğunun iş
yapılırken işi yapan
tarafından kontrol edilmesi yerine, çoğunlukla hat sonunda muayene yapan
bir kontrol
personeli kullanılmaktadır. Ancak en iyi kontrol personeli bile
hataların %10–20’ sini gözden
kaçırmaktadır. İş tamamlandıktan, yani ürün üzerine tüm değer
konulduktan sonra hatalıları
ayıklamak son derece pahalı bir uygulamadır.
Geliştirilen ISO 9001 danışmanlık ve KALİTE kontrol teorisine göre,
istatistiksel olarak
belirlenmiş aşamalarda çeşitli örnekler alınmakta ve sonuçlar üretime
geri bildirilmekte, bu
sayede sürecin gelişimi sağlanmaktadır. Ancak bu yaklaşım, sorunların
tekrarını önlemek
yerine olmuş sorunları ortadan kaldırmaya yaradığı için KALİTEyi yine
garanti altına
almamaktadır.
KALİTE kontrol;ISO 9001 ‘ de aşağıdaki şekilde tanımlanmaktadır: KALİTE
yönetiminin,
KALİTE şartlarının yerine getirilmesine odaklanmış bir parçası” ıso 9001
danışmanlık ankara
firmaları Ancak bu yaklaşım, çok daha verimli bir yaklaşım olan
sorunların tekrarını
engellemek yerine, olmuş sorunları ortadan kaldırmaya yaradığı için
KALİTEyi garanti altına
almamaktadır. 1950’li yıllarda gerçekleştirilen uzay, savunma ve nükleer
santral projeleri
sırasında geleneksel KALİTE kontrol uygulamaları ile başarılı sonuçlar
elde edilemeyeceği
anlaşılmıştır. Uzun bir araştırma, tasarım ve imalat sürecinin sonunda
elde edilen ürünlerin
gereksinimleri karşılayıp karşılayamadığının kontrolünün kabul
edilemeyecek derecede
verimsiz olduğu ve çoğu zaman ekonomik olmadığı görülmüştür. Vanguard
projesi sırasında
(Amerikanın uzaya ilk çıkan ülke olma çalışmaları),çok sıkı muayene ve
testlerden
geçirilmelerine rağmen birçok roketin düşmesi, bu konunun aydınlanmasını
sağlamıştır.
Yönetim düşüncesinde bir adım ileri gidildiğinde teknik problemler olan
malzeme, tasarım,
imalat, ekipman, işçilik, eğitim, davranış, prosedür ve gözetim
eksikliklerinin problemler için
temel olmadığı, ortaya çıkan sorunların yönetim hatalarından
kaynaklandığı belirlenmiştir.
Son zamanda yapılan çalışmalarda hataların %95 inin nedeninin bir takım
yönetim hataları
olduğu tespit edilmiştir. Bu husus özel sektör için olduğu gibi kamu
sektörü içinde geçerlidir.
KALİTE sistemleri 1950 ‘li yılların sonlarında ortaya çıkmış ve 1960’lı
yıllara yaygınlaşmıştır.
KALİTE sistemleri genel olarak yöneticilerin hangi noktalarda hata
yapabileceğini tarif
etmektedir. İlerleyen yıllarda birçok ülkede birçok sektör çeşitli
KALİTE sistem standartları
geliştirmiştir. Burada dikkat çekici konu, bu standartların birbirine
çok yakın olmalarıdır. Yani
yönetilen konu ne olursa olsun yöneticilerin çektiği sıkıntılar
birbirlerine büyük benzerlik
göstermektedir. 1987 yılında tüm standartları bir araya getirerek ortak
bir standart
yayınlamak için gerekli işbirliği ortamı oluşmuş ve bu standartlar
yıllar içerisinde uluslar arası
standartlar serisi olarak gelişmiş ve İngiltere’de BS EN ISO 9001 serisi
olarak yayınlanmıştır.
KALİTE sistem standartlarının temel amacı problemlerin oluşmasını
engellemektir. Ancak
gerçek hayatta kusursuz ürünler üretmek mümkün olmadığı için, hatalı
ürün ve hizmetleri
tespit etmek için belirli seviyede kontrol işlemlerine gerek
duyulmaktadır. Özellikle;ISO 9001
standardında başta olmak üzere KALİTE sistem standartlarındaki önemli
konulardan birisi
geri besleme ve sistem düzenlemesidir. Bu fikirlerden yola çıkarak,
Toplam KALİTE Yöntemi
ve EFQM Mükemmellik Modeli gibi daha ileri KALİTE iyileştirme teknikleri
geliştirilmiştir. ISO
9001’de KALİTE iyileştirme aşağıdaki şekilde tanımlanmaktadır: Şartların
yerine getirilmesi
yeteneğini artırmak için tekrar edilen faaliyettir KALİTE Yönetim
Sistemi ürün veya hizmet
standardı değil bir şirketin KALİTEli yönetimi için genel şartları
açıklayan standartlar serisidir.
ISO 9001:2000 ve ISO 9004 Standartlarında yer alan terim ve tariflerin
tanımlamasını
yapmaktadır.
ISO 9001:2000 KALİTE Yönetim Sistemi Şartlarını açıklayan standarttır ve
bir kuruluşun ISO
9001 KALİTE Yönetim Sistemine sahip olabilmesi için bu standarttaki
belirlenen şartları
karşılaması gerekmektedir. Bu standart sistem kurmanın yanı sıra
belgelendirme amacıyla
da kullanılır. Bu eğitim notunda ISO 9001 Standardının açıklanması ve
yorumlanması
yapılmaktadır. ISO 9004:2000 Kurulan KALİTE yönetim sisteminin genel
performansının,
verimliliğinin ve etkinliğinin sürekli iyileştirmesi bakımından ISO 9001
yaptığından daha geniş
bir biçimde rehberlik yapar. ISO 9004;ISO 9001 şartlarının ötesine
geçmek isteyen
kuruluşlara performansı sürekli iyileştirmenin takibinde kılavuz olarak
önerilir. Bununla birlikte
bu standart belgelendirme ve sözleşme amaçlı değildir. 4.4 2000
REVİZYONU İLE YAPILAN
DEĞİŞİKLİKLERISO 9001: 1994 Standart serisi standartları hem isimleri
hem de yapıları
tamamen değiştirilerek 2000 revizyonu olarak değiştirilmiştir.
Değişiklikler aşağıdakileri
içermektedir. ıso;9001, 9002, ve 9003 bir araya getirilerek tek bir
standarda indirgendirilerek
ıso9001 :2000 haline getirilmiştir. ISO 8402 ve ISO 9000 içerinin bir
kısmı kaldırılmış ve ISO
9001:2000 oluşturulmuştur. ISO 9004-1’in revize edilerek ISO 9004:2000
oluşturulmuştur.
ISO 10011 (tüm parçaları) ile ISO 14010, ISO 14011 ve ISO 14012 bir
araya getirilerek
KALİTE ve çevre yönetim sistemi denetimi için kılavuz ISO 19011
oluşturulmuştur. DİĞER
YÖNETİM SİSTEMLERİ İLE UYUMLULUK Bu standart diğer yönetim sistemlerinin
(ISO
14001 Çevre Yönetim Sistemi, TS 18001 OHSAS İş Sağlığı ve Güvenliği
Yönetim
Sistemi,;ıso 22000;HACCP Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi) spesifik
isteklerini içermez fakat
bütünleştirilebilir. Bütün bu standartların amaçları ve kuruluşlara
kazandırmak istedikleri
felsefeler farklı olmakla beraber yaptığı faaliyet göz önünde
bulundurularak entegre
edilebilmektedirler. Örneğin yukarıda bahsi geçen bütün standartlarda
doküman kontrol, kayıt
kontrol, eğitim, yönetimin gözden geçirmesi, düzeltici ve önleyici
faaliyetler ve iç tetkikler gibi
bazı konular yer almakta ve her standardın bu konuların işletilmesinde
bazı farklılıkları
olmasına rağmen ortak bir şeklide uygulanabilmektedir.
ISO BELGESİ ISO 9001 BELGESİ SİSTEMİNDE Organizasyon düzenlenmesi
yapılmakta,
Proses ve metodlar tanımlanmakta Politika ve hedefler belirlenmekte
KALİTEyi etkileyen
bütün faaliyetler yazılı hale getirilmekte Çalışanların sisteme katılımı
sağlanmakta
İyileştirilmiş, geliştirilmiş ve sürekli olan bir KALİTE sağlanmakta
Müşteri şikâyetleri
azalmakta, iade oranları düşmekte Daha az servis ve bakım gerekmekte
KALİTE maliyetleri
düşürülmekte, Hammadde, İşgücü, Zaman, Sermaye,Makine-Teçhizat gibi
kaynakların
optimum bir şekilde kullanılması temin edilmektedir. İş Gücü Yanında
Beyin Gücünden de
Yararlanılarak Yönetime Katılması Sağlanmakta Verimlilik ve Gelir Artışı
ile Aldıkları Ücretin
Arttırılması ile Kuruluş Çalışanlarının Mutluluğu Huzurlu Bir Çalışma
Ortamına Sahip
Olmaları sağlanmaktadır
*Bu sayfa Türkiye kalite derneğinin sayfasından alıntı yapılarak
oluşturulmuştur. Bilgilendirme amaçladır. Kurumun web adresi: www.kalder.org
*Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve TÜRKAK(Türk Akreditasyon Kurumu)'
nun web sayfasından derlenmiştir. Kurum web sayfası: www.turkak.org.tr
*Bu sayfa TPE(Türk Patent Enstitüsü) sayfalarından derlenerek
hazırlanmıştır ve bilgilendirme amaçlıdır. TPE web adresi: www.turkpatent.gov.tr
ISO 9001:2000 e-learning www.aciglobal.com.au
Iso Knowledge www.ITBusinessEdge.com
IBM Food Safety Manager www.ibm.com/dk
Software-supported www.sofi-software.com
CE marking www.mdi-europa.com
Fused Silica 99.8% SiO2 Grains & Powders ISO 9002 Refractory, Casting,
Electrical
www.hoben.co.uk
ISO Standards www.Global.IHS.com
Alfa-Therm Limited
ISO 9001: 2000 co- mfrs & exporters of all types of waste incinerators
www.alfathermltd.com
Bu sayfa TÜBİTAK(Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu) web
sitesinden derlenerek hazırlanmıştır. Bilgilendirme amaçlıdır. TÜBİTAK
web sitesi: www.tubitak.gov.tr
OHSAS 18001 İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ SİSTEMİ
MEVZUAT AÇILIMI
OHSAS BELGESİ, OHSAS 18001 standardı, işyerinde çalışanların sağlığını
ve güvenliğini etkileyebilecek uygulamaların sistematik olarak kontrol
altında tutulmasını öngören bir yönetim modelidir. İngiliz Standartlar
Enstitüsü tarafından, kuruluşların iş güvenliği konusunda üçüncü taraf
belgelendirme taleplerine cevap olarak yayımlanmıştır. Genel anlamda iş
güvenliği kavramı çalışanların, işletmenin ve üretimin her türlü tehlike
ve zarardan korunmasını içermektedir. İnsan hayatının öncelik taşıması
nedeniyle, işletme ve üretim güvenliği konularının ikinci planda kaldığı
ve uluslar arası alanda iş güvenliği kavramıyla genel olarak
çalışanların güvenliğinin ifade edildiği görülmektedir
OHSAS BELGESİ, OHSAS 18001 BELGESİ STANDARTI bir kuruluşun OHSAS 18001
iş sağlığı ve güvenliği (İSG) risklerini kontrol etmesi performansının
iyileştirilmesini sağlamak, için OHSAS 18001 İSG Yönetim sistemi
şartlarını kapsar. Standart OHSAS 18001 İSG Performans kriterlerinin
durumunu belirtmediği gibi bir yönetim sisteminin tasarımı için
ayrıntılı şartlarını da kapsamaz. OHSAS 18001 standardı aşağıdakileri
gerçekleştirmeyi amaçlayan her kuruluşa uygulanabilir OHSAS 18001
standardı aşağıdakileri gerçekleştirmeyi amaçlayan her kuruluşa
uygulanabilir;
a) Kuruluşun faaliyetleri ile ilgili olarak, İSG risklerine maruz
kalabilecek çalışanlar ve ilgili diğer taraflar için riskleri yok etmek
veya en aza indirmek üzere bir OHSAS 18001 İSG yönetim sistemi
oluşturmak,
b) Bir OHSAS 18001 İSG yönetim sistemini kurmak, uygulamak ve sürekli
iyileştirmek,
c) Kuruluşun beyan ettiği OHSAS 18001 İSG politikasına uygunluk
konusunda kendine güvence sağlamak,
d) Bu uyumu başkalarına göstermek,
e) Kuruluşun OHSAS 18001 İSG yönetim sisteminin bir dış kuruluş
tarafından belgelendirilmesini / tescilini sağlamak,
f) Bu standardın şartları ile uyumun sağladığını tayin ve bu durumu
beyan etmek.
Bu standardın bütün şartlarının, herhangi bir OHSAS 18001 İSG yönetim
sistemine dahil
edilmesi amaçlanmıştır.Uygulamanın kapsamı kuruluşun OHSAS 18001 İSG
politikası,
faaliyetlerin yapısı ile çalışmaların riskleri ve karmaşıklığı gibi
faktörlere bağlı olacaktır.Bu
standart ile ürün ve hizmet güvenliğinden ziyade iş sağlığı ve
güvenliğinin ele alınması
amaçlanmıştır. OHSAS18001 / ISO18001 iş sağlığı ve güvenligi yönetim
sistemi
konusundaki gereklilikleri belirleyen uluslararası bir standarddır.
OHSAS18001, kuruluşların
kalite, çevre ve iş sağlığı ve güvenligi yönetim sistemlerini entegre
edebilmelerini sağlamak
amacıyla ISO9001 (QMS) ve ISO14001 (EMS) standardlarıyla uyumlu olacak
şekilde
geliştirilmiştir. Ulusal sağlık ve güvenlik standardlarına uyum tüm
kuruluşlar için zorunludur.
OHSAS 18001 bir yandan kuruluşların yasal standardlarla olan uyumunu
gösterirken öte
yandan iş ortamının sürekli iyileştrilmesi sayesinde işyerindeki
üretkenliği ve verimi arttırır.
NEDEN OHSAS 18001
OHSAS 18001 BELGESİ
OHSAS 18001 BELGESİ Ana üreticilerin, ihalelerde ve tedarikçi
değerlendirmelerinde
rakiplerine göre avantaj sağlamasi, öne geçmesi
OHSAS 18001 BELGESİ Karlılığı arttırmak
OHSAS 18001 BELGESİ ISG çalışmalarını diğer faaliyetlere entegre ederek
kaynakların
korunmasını sağlamak
OHSAS 18001 BELGESİ Yönetimin taahhüdünün sağlandığını göstermek
OHSAS 18001 BELGESİ Motivasyon ve katılımı arttırmak
OHSAS 18001 BELGESİ Ulusal yasa ve dünya Standardlarına uyum süresini
ve
maliyetini azaltmak
OHSAS 18001 BELGESİ Paydaşların istek ve beklentilerini karşılayarak
rekabeti arttırmak
OHSAS 18001 BELGESİ Kuruluşlar tarafindan sürdürülmekte olan ISG
faaliyetlerinin
sistematik olarak yayilimini sağlamak için bu sistem uygulanmalıdır
OHSAS 180001 STANDARTLARIN TANITILMASI
OHSAS 18001 : Kuruluşların risklerini kontrol etmelerine ve
performanslarını iyileştirmesine imkan vermek üzere OHSAS 18001 İSG
Yönetim sistemi ile ilgili şartları belirlemektedir.OHSAS 18002 : OHSAS
18001’in uygulamasına ilişkin kılavuzluk bilgilerini vermektedir.Bu
standartlar ILO-OHS kılavuzlarının kısım 3’ü “ Kuruluşlarda İş Güvenliği
ve sağlığı yönetim sistemleri “ ile uyumludur.
ILO-OHS GENEL BİR BAKIŞ
ILO-OHS Kılavuzlarının iki temel amacı vardır; Ülkelere kendi milli iş
güvenliği ve sağlığı yönetim sistemleri çerçevelerini kurmak için
yardımda bulunmak. Kuruluşlara OHSAS 18001 İSG unsurlarını genel
politika ve yönetim düzenlemeleri ile entegre etmelerine ilişkin olarak
yol gösterici bilgileri vermektir.
DİĞER YÖNETİM SİSTEMLERİ İLE UYUMLULUK
OHSAS 18001 standardı diğer yönetim sistemlerinin (ISO 9001 Kalite
Yönetim Sistemi, ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi,ISO 22000 HACCP Gıda
Güvenliği Yönetim Sistemi) spesifik isteklerini içermez fakat
bütünleştirilebilir. Bütün bu standartların amaçları ve kuruluşlara
kazandırmak istedikleri felsefeler farklı olmakla beraber yaptığı
faaliyet göz önünde bulundurularak entegre edilebilmektedirler. Örneğin
yukarıda bahsi geçen bütün standartlarda doküman kontrol, kayıt kontrol,
eğitim, yönetimin gözden geçirmesi, düzeltici ve önleyici faaliyetler ve
iç tetkikler gibi bazı konular yer almakta ve her standardın bu
konuların işletilmesinde bazı farklılıkları olmasına rağmen ortak bir
şeklide uygulanabilmektedir.
OHSAS 18001 İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ
OHSAS 18001 GELİŞİMİ
1996’da BS 8800 Mesleki sağlık ve güvenlik yönetim sis. Rehberi 1997’de
Technical report NPR 5001 1999’da BS tarafından (İngiltere’de) 2001’de
OHSAS 18001 olarak yayınlandı
OHSAS 18001 GENEL BİLGİ
OHSAS 18001 İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Yönetim Sistemi; iş sağlığı ve
güvenliği faaliyetlerinin kuruluşların genel stratejileri ile uyumlu
olarak sistematik bir şekilde ele alınıp sürekli iyileştirme yaklaşımı
çerçevesinde çözümlenmesi için bir araçtır. Ülkemizde OHSAS 18001 İSG
faaliyetleri kişisel koruyucuların kullanımını çağrıştırmakta ve
geleneksel olarak ayrıca yapılması gereken iş olarak algılanmaktadır.
İSG Yönetim Sistemiyle, çalışanlar, yönetenler ve denetleyenlerin rol ve
sorumlulukları açık hale getirilerek çalışanların katılımını
sağlayacaktır. Bu sistemle, çalışanlar, OHSAS 18001 İSG risklerinin
belirlendiği ve önlemlerle asgari seviyeye indirildiği, yasalar uyan,
hedeflerin yönetim programları ile hayata geçirildiği, uygun OHSAS 18001
İSG eğitimlerinin uygun kişilere verildiği, acil durumlara hazır,
performansını izleyen, izleme sonuçlarını iyileştirme faaliyetlerini
başlatmak için kullanan, faaliyetlerini denetleyen, yaptıklarını gözden
geçiren ve dokümante eden bir kuruluşta OHSAS 18001 İSG faaliyetlerine
gereken önemi veren bir sistemin parçası olacaklardır.
NEDEN OHSAS 18001 Karlılığı arttırmak OHSAS 18001 İSG çalışmalarını
diğer faaliyetlere entegre ederek kaynakların korunmasını sağlamak
Yönetimin taahhüdünün sağlandığını göstermek Motivasyon ve katılımı
arttırmak Ulusal yasa ve dünya standartlarına uyum süresini ve
maliyetini azaltmak Paydaşların istek ve beklentilerini karşılayarak
rekabeti arttırmak Kuruluşlar tarafından sürdürülmekte olan OHSAS 18001
İSG faaliyetlerinin sistematik olarak yayılımını sağlamak için bu sistem
uygulanmalıdır
OHSAS18001 (ISO) STANDARDI
ISO OHSAS 18001: İş Sağlığı ve Güvenliği Değerlendirme Serisi-İş Sağlığı
ve Güvenliği Yönetim Sistemi Spesifikasyonu
ISO OHSAS 18002: Is Sagligi ve Guvenligi Yonetim Sistemleri-OHSAS 18001
Uygulama Rehberi
OHSAS18001 ILE ILGILI BAZI TANIMLAR:
KAZA: Ölüme, hastalığa, yaralanmaya, hasara veya diğer kayıplara
sebebiyet veren istenmeyen olay.
ZARAR: İnsanların yaralanması, hastalanması, malın, çalışılan yerin
zarar görmesi veya bunların birlikte gerçekleşmesine neden olabilecek
potansiyel kaynak ve durum.
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ: Çalışanların, geçici işçilerin, müteahhit
personelin, ziyaretçilerin ve çalısma alanında ki diğer insanların
refahını etkileyen faktörler ve şartlar.
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ: Kuruluşun faaliyetleri ile
ilgili ISG riskleri yönetimini kolaylaştıran, tüm yönetim sisteminin bir
parçasıdır. Bu kuruluş yapısını, faaliyet planlarını, sorumlulukları,
deneyimleri, prosesleri, prosedürleri ve kuruluşun ISG politikasının
geliştirilmesi, uygulanması, iyileştirilmesi, başarılması, gözden
geçirilmesi ve sürdürülmesi için kaynakları kapsar.
RİSK DEĞERLENDİRMESİ: Tüm proseslerde, riskin büyüklüğünü tahmin etmek
ve riske tahammül edilip edilemeyeceğine karar vermek.
09 Aralık 2003 Tarihli Resmi Gazete
Sayı: 25311
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından:
OHSAS 18001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 — Bu Yönetmelik, işyerlerinde sağlık ve güvenlik şartlarının
iyileştirilmesi için alınacak önlemleri belirler.
Bu amaçla;
a) Mesleki risklerin önlenmesi, sağlık ve güvenliğin korunması, risk ve
kaza faktörlerinin ortadan kaldırılması,
b) İş sağlığı ve güvenliği konusunda işçi ve temsilcilerinin eğitimi,
bilgilendirilmesi, görüşlerinin alınması ve dengeli katılımlarının
sağlanması,
c) Yaş, cinsiyet ve özel durumları sebebi ile özel olarak korunması
gereken kişilerin çalışma şartları,
ile ilgili genel prensipler ve diğer hususlar bu Yönetmelikte
düzenlenmiştir.
Kapsam
Madde 2 — Bu Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu
kapsamına giren tüm işyerlerini kapsar.
Dayanak
Madde 3 — Bu Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun
78 inci maddesine göre düzenlenmiştir.
Tanımlar
Madde 4 — Bu Yönetmelikte geçen ;
a) Risk değerlendirmesi: İşyerlerinde var olan ya da dışarıdan
gelebilecek tehlikelerin, işçilere, işyerine ve çevresine verebileceği
zararların ve bunlara karşı alınacak önlemlerin belirlenmesi amacıyla
yapılması gerekli çalışmaları,
b) Sağlık ve güvenlik işçi temsilcisi: İşyerinde sağlık ve güvenlik
konularında işçileri temsil etmeye yetkili kişiyi,
c) Önleme: Mesleki riskleri önlemek veya azaltmak için işyerinde yapılan
işlerin bütün aşamalarında planlanmış veya alınmış önlemlerin tümünü,
d) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İşverenlerin Yükümlülükleri
Genel Hükümler
Madde 5 — İşverenlerin yükümlülükleri ile ilgili genel hükümler aşağıda
belirtilmiştir:
a) İşveren, işle ilgili her konuda işçilerin sağlık ve güvenliğini
korumakla yükümlüdür.
b) İşverenin iş sağlığı ve güvenliği konusunda işyeri dışındaki uzman
kişi veya kuruluşlardan hizmet alması bu konudaki sorumluluğunu ortadan
kaldırmaz.
c) İşçilerin iş sağlığı ve güvenliği konusundaki yükümlülükleri,
işverenin sorumluluğu ilkesini etkilemez.
İşverenin Genel Yükümlülükleri
Madde 6 — İşveren aşağıda belirtilen sağlık ve güvenlikle ilgili
hususları yerine getirmekle yükümlüdür:
a) İşveren, işçilerin sağlığını ve güvenliğini korumak için mesleki
risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dahil gerekli her türlü
önlemi almak, organizasyonu yapmak, araç ve gereçleri sağlamak
zorundadır.
İşveren, sağlık ve güvenlik önlemlerinin değişen şartlara uygun hale
getirilmesi ve mevcut durumun sürekli iyileştirilmesi amaç ve çalışması
içinde olacaktır.
b) İşveren, sağlık ve güvenliğin korunması ile ilgili önlemlerin
alınmasında aşağıdaki genel prensiplere uyacaktır:
1) Risklerin önlenmesi,
2) Önlenmesi mümkün olmayan risklerin değerlendirilmesi,
3) Risklerle kaynağında mücadele edilmesi,
4) İşin kişilere uygun hale getirilmesi için, özellikle işyerlerinin
tasarımında, iş ekipmanları, çalışma şekli ve üretim metodlarının
seçiminde özen gösterilmesi, özellikle de monoton çalışma ve önceden
belirlenmiş üretim temposunun hafifletilerek bunların sağlığa olumsuz
etkilerinin en aza indirilmesi,
5) Teknik gelişmelere uyum sağlanması,
6) Tehlikeli olanların, tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanlarla
değiştirilmesi,
7) Teknolojinin, iş organizasyonunun, çalışma şartlarının, sosyal
ilişkilerin ve çalışma ortamı ile ilgili faktörlerin etkilerini kapsayan
genel bir önleme politikasının geliştirilmesi,
8) Toplu korunma önlemlerine, kişisel korunma önlemlerine göre öncelik
verilmesi,
9) İşçilere uygun talimatların verilmesi.
c) İşveren, işyerinde yapılan işlerin özelliklerini dikkate alarak;
1) Kullanılacak iş ekipmanının, kimyasal madde ve preparatların seçimi,
işyerindeki çalışma düzeni gibi konular da dahil işçilerin sağlık ve
güvenliği yönünden tüm riskleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucuna
göre; işverence alınan önleyici tedbirler ile seçilen çalışma şekli ve
üretim yöntemleri, işçilerin sağlık ve güvenlik yönünden korunma
düzeyini yükseltmeli ve işyerinin idari yapılanmasının her kademesinde
uygulanmalıdır.
2) Bir işçiye herhangi bir görev verirken, işçinin sağlık ve güvenlik
yönünden uygunluğunu göz önüne alır.
3) Yeni teknolojinin planlanması ve uygulanmasının, seçilecek iş
ekipmanının çalışma ortam ve koşullarına, işçilerin sağlığı ve
güvenliğine etkisi konusunda işçiler veya temsilcileri ile istişarede
bulunur.
4) Ciddi tehlike bulunduğu bilinen özel yerlere sadece yeterli bilgi ve
talimat verilen işçilerin girebilmesi için uygun önlemleri alır.
d) Aynı işyerinin birden fazla işveren tarafından kullanılması durumunda
işverenler, yaptıkları işin niteliğini dikkate alarak; iş sağlığı ve
güvenliği ile iş hijyeni önlemlerinin uygulanmasında işbirliği yapar,
mesleki risklerin önlenmesi ve bunlardan korunma ile ilgili çalışmaları
koordine eder, birbirlerini ve birbirlerinin işçi veya işçi
temsilcilerini riskler konusunda bilgilendirirler.
e) İş sağlığı ve güvenliği ile iş hijyeni konusunda alınacak önlemler
hiç bir şekilde işçilere mali yük getirmez.
Koruyucu ve Önleyici Hizmetler
Madde 7 — İşyerinde sağlık ve güvenlikle ilgili koruyucu ve önleyici
hizmetlerin yerine getirilmesi için aşağıda belirtilen hususlara
uyulacaktır:
a) Bu Yönetmeliğin 5 ve 6 ncı maddelerinde belirtilen yükümlülükler
saklı kalmak kaydıyla, işveren, işyerindeki sağlık ve güvenlik
risklerini önlemek ve koruyucu hizmetleri yürütmek üzere, işyerinden bir
veya birden fazla kişiyi görevlendirir.
b) Sağlık ve güvenlikle görevli kişiler, işyerinde bu görevlerini
yürütmeleri nedeniyle hiçbir şekilde dezavantajlı duruma düşmezler. Bu
kişilere, söz konusu görevlerini yapabilmeleri için yeterli zaman
verilir.
c) İşyerinde bu görevleri yürütebilecek nitelikte personel bulunmaması
halinde, işveren dışarıdan bu konuda yeterlik belgesi olan uzman kişi
veya kuruluşlardan hizmet alır.
d) İşveren hizmet aldığı kişi veya kuruluşlara, işçilerin sağlık ve
güvenliğini etkilediği bilinen veya etkilemesi muhtemel faktörler
hakkında bilgi verir. Bu kişi veya kuruluşlar, bu Yönetmeliğin 10 uncu
maddesinin (b) bendinde sözü edilen işçiler ve bu işçilerin işverenleri
hakkındaki gerekli bilgilere de ulaşabilmelidirler.
e) İşyerinde sağlık ve güvenlik hizmetlerini yürütmek üzere:
1) Görevlendirilen kişiler gerekli nitelik, bilgi ve beceriye sahip
olacaktır.
2) Dışarıdan hizmet alınan kişi veya kuruluşlar gerekli kişisel beceri,
mesleki bilgi ve donanıma sahip olacaktır.
3) Görevlendirilen kişiler veya dışarıdan hizmet alınan kişi veya
kuruluşların sayısı; işyerinin büyüklüğü, maruz kalınabilecek tehlikeler
ve işçilerin işyerindeki dağılımı dikkate alınarak, koruyucu ve önleyici
çalışmaların organizasyonunu yapmaya ve yürütmeye yeterli olacaktır.
f) İşyeri içindeki veya dışındaki kişi veya kuruluşların bu maddede
belirtilen sağlık ve güvenlik risklerini önleme ve risklerden korunma
ile ilgili görev ve sorumlulukları açık olarak belirlenir. Bu kişi ve
kuruluşlar gerektiğinde birlikte çalışırlar.
g) İşverenin yeterli mesleki bilgi, beceri ve donanıma sahip olması
halinde, işyerinin büyüklüğü, işin niteliği ve işçi sayısı dikkate
alınarak bu maddenin (a) bendinde belirtilen hususların yerine
getirilmesi sorumluluğunu kendisi üstlenebilir.
h) İş sağlığı ve güvenliği konularında hizmet verecek kişi ve
kuruluşların nitelikleri ve belgelendirilmesi ile işverenin sorumluluğu
hangi hallerde üstlenebileceği ile ilgili usul ve esaslar Bakanlık
tarafından belirlenir.
İlkyardım, Yangınla Mücadele ve Kişilerin Tahliyesi, Ciddi ve Yakın
Tehlike
Madde 8 — İlkyardım, yangınla mücadele ve kişilerin tahliyesi, ciddi ve
yakın tehlike ile ilgili uyulacak hususlar aşağıda belirtilmiştir:
a) İşveren;
1) İşyerinin büyüklüğünü, yapılan işin özelliğini ve işyerinde bulunan
işçilerin ve diğer kişilerin sayısını dikkate alarak; ilkyardım,
yangınla mücadele ve kişilerin tahliyesi için gerekli tedbirleri alır.
2) Özellikle ilkyardım, acil tıbbi müdahale, kurtarma ve yangınla
mücadele konularında, işyeri dışındaki kuruluşlarla irtibatı sağlayacak
gerekli düzenlemeleri yapar.
b) İşveren, (a) bendinde belirtilen ilkyardım, yangınla mücadele ve
tahliye işleri için, işyerinin büyüklüğü ve taşıdığı özel tehlikeleri
dikkate alarak, bu konuda eğitimli, uygun donanıma sahip yeterli sayıda
kişiyi görevlendirir.
c) İşveren;
1) Ciddi ve yakın tehlikeye maruz kalan veya kalma riski olan tüm
işçileri, tehlikeler ile bunlara karşı alınmış ve alınacak önlemler
hakkında mümkün olan en kısa sürede bilgilendirir.
2) Ciddi, yakın ve önlenemeyen tehlike durumunda, işçilerin işi
bırakarak derhal çalışma yerlerinden ayrılıp güvenli bir yere
gidebilmeleri için gerekli talimatı verir ve gerekeni yapar.
3) Ciddi ve yakın tehlike durumunun devam ettiği çalışma şartlarında,
zorunlu kalınması halinde, gerekli donanıma sahip ve özel olarak
görevlendirilen kişiler hariç, işçilerden çalışmaya devam etmelerini
istemeyecektir.
d) Ciddi, yakın ve önlenemeyen tehlike durumunda işyerini veya tehlikeli
bölgeyi terk eden işçiler bu hareketleri nedeniyle dezavantajlı duruma
düşmeyecek ve herhangi bir zarar görmeyecektir.
e) İşveren, işçilerin kendileri veya diğer kişilerin güvenliği için
ciddi ve yakın bir tehlike olduğunda ve amirine hemen haber
veremedikleri durumlarda, kendi bilgileri doğrultusunda ve mevcut teknik
donanımlar ile tehlikenin sonuçlarının engellenmesi için gerekeni
yapabilecek durumda olmalarını sağlamak zorundadır.
İşçiler, kendi görevlerini yapmakta ihmal veya kusurlu davranışları
olmadıkça bu hareketlerinden dolayı dezavantajlı duruma düşürülemezler.
İşverenin Diğer Yükümlülükleri
Madde 9 — İşveren yukarıda belirtilen yükümlülükleri ile beraber
aşağıdaki hususları yerine getirmekle yükümlüdür:
a) İşveren ;
1) İşyerinde risklerden özel olarak etkilenebilecek işçi gruplarının
durumunu da kapsayacak şekilde sağlık ve güvenlik yönünden risk
değerlendirmesi yapar.
2) Risk değerlendirmesi sonucuna göre, alınması gereken koruyucu
önlemlere ve kullanılması gereken koruyucu ekipmana karar verir.
3) Üç günden fazla işgünü kaybı ile sonuçlanan iş kazaları ile ilgili
kayıt tutar.
4) İşçilerin uğradığı iş kazaları ile ilgili rapor hazırlar.
b) (a) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen
çalışmalar ve değerlendirmelerle ilgili kayıt ve dokümanların
hazırlanması ile (a) bendinin (3) ve (4) numaralı alt bentlerinde
belirtilen belgelerin düzenlenmesi, işyerinin büyüklüğü ve yapılan işin
niteliğine göre, Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara uygun şekilde
yapılır.
İşçilerin Bilgilendirilmesi
Madde 10 — İşyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin etkin bir
biçimde sürdürülmesi için işçilerin bilgilendirilmesi esastır. Bu
amaçla;
a) İşveren, işyerinin büyüklüğüne göre;
1) İşyerinin geneli ile işçinin çalışmakta olduğu bölümde veya yaptığı
her işte yürütülen faaliyetler, sağlık ve güvenlik riskleri, koruyucu ve
önleyici tedbirler hakkında,
2) Bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinin (b) bendine göre, işyerinde
görevlendirilen kişiler hakkında,
işçilerin ve temsilcilerinin gerekli bilgiyi almalarını sağlamak
zorundadır.
b) İşveren, başka işyerlerinden çalışmak üzere kendi işyerine gelen
işçilerin de, (a) bendinde belirtilen bilgileri almalarını sağlamak
üzere, söz konusu işçilerin işverenlerine gerekli bilgileri verir.
c) İşveren, işyerinde sağlık ve güvenlik ile ilgili özel görev ve
sorumluluğu bulunan işçilerin veya temsilcilerinin bu görevlerini
yürütebilmeleri için;
1) Bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin (a) bendinin (1) ve (2) numaralı
alt bentlerinde belirtilen risk değerlendirmesi ve alınan koruyucu
önlemlere,
2) Bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin (a) bendinin (3) ve (4) numaralı
alt bentlerinde belirtilen iş kazası kayıtları ve raporlarına,
3) Sağlık ve güvenlikle ilgili denetim faaliyetlerinden, bu konuda
sorumlu kişi ve kuruluşlardan, koruma ve önleme çalışmalarından elde
edilen bilgilere,
ulaşabilmelerini sağlar.
İşçilerin Görüşlerinin Alınması ve Katılımlarının Sağlanması
Madde 11 — İşveren sağlık ve güvenlikle ilgili konularda işçilerin
görüşlerinin alınması ve katılımlarının sağlanması için aşağıdaki
hususları yerine getirmekle yükümlüdür:
a) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği konularında işçi veya
temsilcilerinin görüşlerini alır, öneri getirme hakkı tanır ve bu
konulardaki görüşmelerde yer almalarını ve dengeli katılımlarını sağlar.
b) İşverence, iş sağlığı ve güvenliği konusunda özel görevleri bulunan
işçi veya temsilcilerinin özellikle aşağıdaki konularda dengeli bir
şekilde yer almaları sağlanır veya önceden görüşleri alınır:
1) Sağlık ve güvenliği önemli derecede etkileyebilecek herhangi bir
önlemin alınmasında.
2) Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin (a) bendinde belirtilen işler ile 7
nci maddesinin (a) bendinde ve 8 inci maddesinin (b) bendinde belirtilen
kişilerin görevlendirilmesinde.
3) Bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin (a) bendinde ve 10 uncu maddesinde
belirtilen hususlarda.
4) Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin (c) bendinde belirtilen işyeri
dışındaki uzman kişi veya kuruluşlardan hizmet alınmasında.
5) Bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinde belirtilen eğitimin organizasyonu
ve planlanmasında.
c) İş sağlığı ve güvenliği konusunda özel görevi bulunan işçi
temsilcileri, tehlikenin azaltılması veya tehlikenin kaynağında yok
edilmesi için işverene öneride bulunma ve işverenden gerekli tedbirlerin
alınmasını isteme hakkına sahiptir.
d) İş sağlığı ve güvenliği konusunda özel görevleri bulunan işçi veya
işçi temsilcileri, bu görevlerini yürütmeleri nedeniyle dezavantajlı
duruma düşürülemezler.
e) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği konusunda özel görevi bulunan işçi
temsilcilerine, bu Yönetmelikte belirtilen görevlerini yerine
getirebilmeleri için her türlü imkanı sağlar ve herhangi bir ücret kaybı
olmadan çalışma saatleri içerisinde yeterli zamanı verir.
f) İşçiler veya temsilcileri, iş sağlığı ve güvenliği konusunda
işverence alınan önlemlerin ve sağlanan imkanların yetersiz olduğu
kanaatine varmaları halinde Bakanlığa başvurma hakkına sahiptir.
İşçi temsilcileri, işyerinde yetkili makamlarca yapılan denetimler
sırasında görüşlerini bildirme hakkına sahiptir.
İşçilerin Eğitimi
Madde 12 — İşyerinde sağlık ve güvenliğin sağlanması ve sürdürülebilmesi
için;
a) İşveren, her işçinin çalıştığı yere ve yaptığı işe özel bilgi ve
talimatları da içeren sağlık ve güvenlik eğitimi almasını sağlamak
zorundadır. Bu eğitim özellikle;
1) İşe başlanmadan önce,
2) Çalışma yeri veya iş değişikliğinde,
3) İş ekipmanlarının değişmesi halinde,
4) Yeni teknoloji uygulanması halinde,
yapılır.
Eğitim, değişen ve yeni ortaya çıkan risklere uygun olarak yenilenir ve
gerektiğinde periyodik olarak tekrarlanır.
b) İşveren, başka işyerlerinden çalışmak üzere kendi işyerine gelen
işçilerin yaptıkları işlerde karşılaşacakları sağlık ve güvenlik
riskleri ile ilgili yeterli bilgi ve talimat almalarını sağlar.
c) Sağlık ve güvenlik ile ilgili özel görevi bulunan işçi temsilcileri
özel olarak eğitilir.
d) (a) ve (c) bentlerinde belirtilen eğitim, işçilere veya
temsilcilerine herhangi bir mali yük getirmez ve eğitimlerde geçen süre
çalışma süresinden sayılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İşçilerin Yükümlülükleri
İşçilerin Yükümlülükleri
Madde 13 — İşçiler işyerinde sağlık ve güvenlikle ilgili aşağıda
belirtilen hususlara uymakla yükümlüdür:
a) İşçiler, davranış ve kusurlarından dolayı, kendilerinin ve diğer
kişilerin sağlık ve güvenliğinin olumsuz etkilenmemesi için azami
dikkati gösterirler ve görevlerini, işveren tarafından kendilerine
verilen eğitim ve talimatlar doğrultusunda yaparlar.
b) İşçiler, işveren tarafından kendilerine verilen eğitim ve talimatlar
doğrultusunda, özellikle;
1) Makina, cihaz, araç, gereç, tehlikeli madde, taşıma ekipmanı ve diğer
üretim araçlarını doğru şekilde kullanmak,
2) Kendilerine sağlanan kişisel koruyucu donanımı doğru kullanmak ve
kullanımdan sonra muhafaza edildiği yere geri koymak,
3) İşyerindeki makina, cihaz, araç, gereç, tesis ve binalardaki güvenlik
donanımlarını kurallara uygun olarak kullanmak ve bunları keyfi olarak
çıkarmamak ve değiştirmemek,
4) İşyerinde sağlık ve güvenlik için ciddi ve ani bir t |